An toàn trong sử dụng thuốc

 Nắm được khái niệm tương kỵ thuốc tiêm và các tương kỵ nguy hiểm của các thuốc tiêm thường dùng trong tai mũi họng.

 Nắm được những kiến thức cơ bản về thuốc và cách sử dụng thuốc thường dùng trong bệnh lý tai mũi họng.

 Hiểu được nguyên tắc và biện pháp phòng ngừa sai sót trong sử dụng thuốc.

 Áp dụng thực tế thông qua lượng giá.

 

 

pptx44 trang | Chia sẻ: tieuaka001 | Lượt xem: 430 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang nội dung tài liệu An toàn trong sử dụng thuốc, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
AN TOÀN TRONG SỬ DỤNG THUỐCLớp đào tạo liên tục cho điều dưỡng lâm sàng BV TMHTWKhoa Dược – BV Tai Mũi Họng TWMỤC ĐÍCH Cung cấp một số kiến thức cơ bản về an toàn trong sử dụng thuốc.YÊU CẦU Nắm được khái niệm tương kỵ thuốc tiêm và các tương kỵ nguy hiểm của các thuốc tiêm thường dùng trong tai mũi họng. Nắm được những kiến thức cơ bản về thuốc và cách sử dụng thuốc thường dùng trong bệnh lý tai mũi họng. Hiểu được nguyên tắc và biện pháp phòng ngừa sai sót trong sử dụng thuốc. Áp dụng thực tế thông qua lượng giá.Khoa Dược – BV Tai Mũi Họng TWNỘI DUNGTương kỵ thuốc tiêmKiến thức cơ bản về thuốc và cách sử dụng thuốc Sai sót trong sử dụng thuốc: Khái niệm, nguyên tắc và biện pháp phòng ngừaLượng giá chungKhoa Dược – BV Tai Mũi Họng TWTƯƠNG KỴ THUỐC TIÊM Nhiều thuốc tiêm có thể được kê đồng thời cho một bệnh nhân. Có khoảng 30% các thuốc phổ biến là tương kỵ hoặc không ổn định khi phối hợp với các dung dịch thuốc khác. Tương kỵ chiếm 25% sai sót thuốc. 26% TK là nguy hiểm đến tính mạng BN. Có tới 80% thuốc IV pha chế với dung môi sai. TK thuốc là vấn đề quan trọng để đảm bảo dùng thuốc an toàn-hiệu quả.Khoa Dược – BV Tai Mũi Họng TW TKT là một phản ứng giữa các thuốc sau khi trộn với nhau đã không còn an toàn và hiệu quả cho BN. Độ ổn định: là khoảng thời gian bảo quản dung dịch thuốc vẫn đảm bảo an toàn và hiệu quảĐỊNH NGHĨAKhoa Dược – BV Tai Mũi Họng TWKhông thay đổi màuĐục, thay đổi màuKết tủa/kết tinhKhông phải tương kỵ nào cũng gây nguy hiểmKhi pha ceftazidim (Fortum, Ceftazidime Gerda) với dung môi, khí CO2 được giải phóng, có thể gây đục, cần đợi 1-2 phút để CO2 bay hết, dung dịch sẽ trong trở lại.Kết tủa/kết tinh: Ciprofloxacin kết tủa khi dung dịch được làm lạnh- không bảo quản ở tủ lạnh.Đặc điểm tkttKhoa Dược – BV Tai Mũi Họng TWTương kỵ vật lýTương kỵ hóa họcTương kỵ điều trị (tương tác thuốc)Tương kỵ điều trị-Tương tác thuốcTương tác hai thuốc xảy ra trong cơ thể bệnh nhân sau khi dùng thuốc, làm giảm an toàn và hiệu quả điều trị.Cơ chế: Dược động học (HT,PB.CH, Thải trừ); Dược lực học: đối kháng/hiệp đồng tại đích tác dụngPhân loại tương kỵKhoa Dược – BV Tai Mũi Họng TW Thuốc và dung môi không phù hợp. Thuốc tương kỵ Trộn cùng nhau (trong cùng đường truyền/xylanh Tiêm thuốc này sau thuốc khác nhưng dùng chung ống truyền Thuốc và tá dược. Thuốc và vật liệu của bình chứa. Điều kiện bảo quảntương kỵ xảy ra khi nào?Khoa Dược – BV Tai Mũi Họng TWHậu quảHậu quả TK hóa lýHậu quả về sức khỏe BNHậu quả về kinh tếPhòng tránhLuôn tra cứu tài liệu, hỏi dược sỹ để kiểm tra tương kỵCác câu hỏi thường gặp: (1) pha thuốc trong dung môi nào?, (2)Trộn lẫn 2 dd thuốc này với nhau có được không?, (3)truyền đồng thời 2 dd này chung đường truyền có được không?, (4)DD sau khi pha xong bảo quản ở nhiệt độ bao nhiêu? Để được bao lâu?...Hậu quả & phòng tránhKhoa Dược – BV Tai Mũi Họng TWKiến thức cơ bản về thuốc và cách sử dụng thuốc Khoa Dược – BV Tai Mũi Họng TWNGƯỜI BỆNHChỉ định Cấp phát tư vấn sử dụng thuốcCho NB dùng thuốc, Quản lý bảo quản thuốc tại khoa lâm sàngTT 23/2011/TT-BYT Hưỡng dẫn sử dụng thuốc trong các cơ sở y tế có giường bệnh- Công khai thuốc- Chuẩn bị phương tiện và thuốc- Kiểm tra thuốc so với y lệnh, HSD, CLCQ- Hướng dẫn giải thích cho BN- Đảm bảo chống NK- Đảm bảo 5 đúng- Trực tiếp chứng kiến NB dùng thuốc, theo dõi NB trong khi dùng thuốc- Theo dõi TDKMM- Chủ động phát hiện tương tác- Bảo quản thuốc còn lại (nếu có)- Ghi chép diễn biến lâm sàng TRƯỚC KHI NB DÙNG THUỐCTRONG KHI CHO NB DÙNG THUỐCSAU KHI NB DÙNG THUỐCTác dụngLiều dùngĐường dùngKỹ thuật pha, tiêm truyềnĐộ ổn định và bảo quảnTDKMM thường gặpKhác: đối tượng ĐB, tương tác tương kị thuốcKhoa Dược – BV Tai Mũi Họng TWKiến thức cơ bản cần nắm đượcThuốc này có tác dụng gì thế cô? Tôi uống liệu có khỏi bệnh không?TÁC DỤNGKhoa Dược – BV Tai Mũi Họng TW Hình: Sai sót liên quan đến thuốc: Ghi nhận từ từ cơ sở dữ liệu báo cáo ADR của Việt Nam 2 tháng đầu năm 2014Liều dùngĐường dùngKỹ thuật tiêm truyềnTDKMM rất thường gặp (>1/10), thường gặp 1/100<&<1/10Khác: đối tượng ĐB, tương tác tương kị thuốcĐau tại chỗ khi tiêm truyền.Viêm tĩnh mạch, viêm tĩnh mạch huyết khối tại vị trí tiêm truyền.Tiêu chảy, buồn nôn, nônNgứa, phát banTƯƠNG TÁC TẠI ĐƠNTƯƠNG TÁC TIỀM ẨNKhoa Dược – BV Tai Mũi Họng TWCephalosporin (cefazolin / cefamandol / cefuroxim / cefoperazon / cefotaxim / ceftazidim / ceftriaxon / cefepim) + aminoglycosid (amikacin / gentamicin / tobramycin)Điều trị: các bệnh lý nhiễm khuẩnTương tác: độc tính trên thậnXử trí: theo dõi chặt chẽ chức năng thậnTình huống 1Tình huống 2clarithromycin + simvastatin  Hội chứng tiêu cơ vân cấp cân nhắc thay thế bằng kháng sinh macrolid khác không gây ức chế enzym gan (azithromycin)Khoa Dược – BV Tai Mũi Họng TWTƯƠNG TÁC THUỐCĐộ ổn định và bảo quảnTavanic: Tháo bao bì ngoài chỉ giữ được tối đa 3 ngày ở đkas trong nhà. Dùng ngay trong vòng 3h sau khi chọc thủng nút cao su.Tarcefandol: 250C: 24h; 50C: 96h Zinacef: < 250C: 5h; 20C-80C: 48h. Màu thuốc khi bảo quản có thể đậm hơn màu khi mới pha. Khoa Dược – BV Tai Mũi Họng TWSAI SÓT TRONG SỬ DỤNG THUỐCDS Ngô Thanh TịnhKhoa Dược – BV Tai Mũi Họng TWTỔNG QUANNghiên cứu tại Mỹ: 210.000 người tử vong / 1 năm Trong đó Sai sót về kỹ thuật (44%),Sai sót trong chẩn đoán (17%),Thiếu sót trong dự phòng tổn thương (12%),Sai sót trong sử dụng thuốc (10%)Khoảng 70% các sai sót đều được xem là có thể dự phòng được. Phần còn lại được cho là những sai sót không thể dự phòng được, ví dụ như trường hợp bệnh nhân phản ứng quá mẫn với một loại thuốc nào đó mà chưa có tiền sử dị ứng được ghi nhận.Khoa Dược – BV Tai Mũi Họng TWSai sót liên quan đến Thuốc là gì?Theo WHO, Sai sót liên quan đến thuốc là một thất bại không có chủ đích, trong quá trình điều trị bằng thuốc dẫn đến hoặc có nguy cơ dẫn đến tổn hại cho bệnh nhân.Khoa Dược – BV Tai Mũi Họng TWTỔNG QUANTổ chức An toàn Người bệnh - Mỹ (National Patient Safety Foundation = NPSF): nghiên cứu thăm dò qua điện thoại. Kết quả:42% bệnh nhân tin rằng họ/người thân đã từng chịu hậu quả của sai sót y khoa (33% bản thân bệnh nhân, 48% người thân, hoặc với bạn bè 19%). Những sai sót mà họ từng gặp được phân loại như sau:Chẩn đoán sai (40%),Sai về thuốc (28%),Sai về thủ thuật y khoa (22%),Sai về hành chính (4%),Sai về thông tin liên lạc (2%),Sai về kết quả xét nghiệm (2%),Trang thiết bị hoạt động không tốt (1%)Các sai sót khác (7%).SAI TRONG SỬ DỤNG THUỐCThường gặp Nơi xảy raBệnh viện Nhà thuốc Nhà bệnh nhân SAI TRONG SỬ DỤNG THUỐCDùng thuốc không phù hợp: dùng sai thuốc cho một bệnh lý nào đó, (lựa chọn thuốc, liều, hàm lượng, nồng độ, đường dùng, tần suất sử dụng, HDSD).Nhầm tên thuốc: nhiều thuốc có tên gọi nghe giống nhau.Kết hợp thuốc sai. Bác sĩYếu tố nguy cơ: Thiếu thông tin về bệnh nhânThiếu thông tin về thuốcThất bại trong giao tiếp và làm việc nhóm giữa các nhân viên y tếTên thuốc giống nhau gây nhầm lẫnKhoa Dược – BV Tai Mũi Họng TWSAI TRONG SỬ DỤNG THUỐCSai sót trong phân phối thuốc theo toa bác sĩ.Cung cấp sai loại thuốc.Cung cấp thuốc sai liều dùngNhầm lẫn tên thuốc: nhiều loại thuốc khác nhau có trùng tên gọi.Yếu tố nguy cơ:Đơn thuốc chữ viết khó đọcThuốc có vỏ bao bì nhìn giống nhau, đọc giống nhauDược sĩDùng nhầm thuốc: mặc dù thầy thuốc đã kê đơn thuốc đúng chỉ định.Sai liều, đường dùng, cách chuẩn bị thuốc, kỹ thuật sử dụng, thời điểm dùng.Yếu tố nguy cơ:Thông tin nhận được qua y lệnh miệngNhãn thuốc, bao bì, tên thuốc dễ gây nhầm lẫnDụng cụ, phương tiện chia thuốc còn thiếu, chưa đúng tiêu chuẩn.Thiếu qui trình chuẩn, và giám sát thực hiện qui trìnhKinh nghiệm của nhân vên y tế, khối lương công việc,môi trường làm việc.Điều dưỡngKhông tuân thủ điều trịTừ chối điều trịKhông tuân thủ liệu trình điều trị...Do bệnh nhân Đơn thuốcChữ viết tay của các bác sĩ khó đọc là một điều kiện thuận tiện để tạo ra các sai sót trong sử dụng thuốc.Khoa Dược – BV Tai Mũi Họng TW Augmentin 1g và Augmentin 625mgNhìn gống nhau, đọc giống nhauKhoa Dược – BV Tai Mũi Họng TW Atropin 0,25mg/mlAdrenalin 1mg/mlNhìn giống nhauKhoa Dược – BV Tai Mũi Họng TWCÁC GIẢI PHÁPTRÁNH SAI SÓT TRONG SỬ DỤNG THUỐCKhoa Dược – BV Tai Mũi Họng TWPHÁT HIỆN TỔNG HỢP THÔNG TIN LIÊN QUAN ĐẾN SAI SÓTTự báo cáo, giấu tên: Người phạm phải hoặc chứng kiến sai sót báo cáo ME nhưng giấu tên.Quan sát trực tiếp: Người quan sát được đào tạo đi theo điều dưỡng chứng kiến quá trình chẩn bị và dùng thuốc, sau đó ghi chép lại và đối chiếu y lệnh.Từ các báo cáo, ví dụ báo cáo về ADR mang tính pháp lý được viết bởi một nhân viên y tế của bệnh viện, giúp phát hiện những sai sót đã thực sự gây hại trên bệnh nhân.Phân tích các kết quả, tổn thương xảy ra trên bệnh nhân.Tổng hợp hồ sơ bệnh án.CAN THIỆP BẰNG CÔNG NGHỆSử dụng hệ thống ra y lệnh trên máy tính Hệ thống thông tin lâm sàng có thể trợ giúp việc chăm sóc bệnh nhân thông qua việc ra y lệnh trưc tiếp vào máy vi tính.Điều thuận lợi nhất của hệ thống y lệnh:Y lệnh được truyền ngay đi khi y lệnh được raCó hệ thống máy tính tự động trợ giúp về liều lượng hoặc báo động nếu y lệnh thực hiện hai lần, hoặc giúp thầy thuốc kiểm tra tương tác thuốc khi ra y lệnh. 2. Sử dụng mã vạch3. Phần mềm quản lý Dược4. Thiết bị phân phối thuốc tự động1. Có dược lâm sàng ở tại khoa lâm sàng2. Có Dược sĩ tư vấn sử dụng thuốc cho bệnh nhân3. Có Dược sĩ lâm sàng trong giờ trực4. Có Dược sĩ xem xét tất cả các y lệnh cho liều đầu tiênCAN THIỆP SỬ DỤNG DƯỢC LÂM SÀNGKhoa Dược – BV Tai Mũi Họng TWCÁC CAN THIỆP LIÊN QUAN ĐẾN QUI TRÌNH SỬ DỤNG THUỐC1. Thiết lập qui trình kiểm soát sử dụng thuốc chú trọng an toàn hơn giá thành điều trị2. Tiêu chuẩn hóa cách ghi toa và nguyên tắc ghi toa, loại bỏ các chữ viết tắt không phù hợp và liều thuốc, nồng độ thuốc3. Hạn chế và thiết lập qui tắc cho y lệnh miệng : có thể chấp nhận trong các trường hợp:Trong tình huống cấp cứuTrong trường hợp bác sĩ đang làm việc trong điều kiện vô khuẩn không thể viết đượcKhông được sử dụng y lệnh miệng trong các trường hơp:Sử dụng thuốc tiêu sợi huyết, Các sản phẩm Heparin, Gây tê ngoài màng cứng, truyền máu và các sản phẩm của máu trừ trường hợp khẩn cấp, bệnh nhân suy thận nặng, thuốc gây sảy thai, thuốc ảnh hưởng đến sức lao động3. Hạn chế và thiết lập qui tắt cho y lệnh miệng (tt)Hạn chế sai sót do y lệnh miệngBác sĩ ra y lệnh:Phát âm tên thuốc rõ ràng, nếu có vấn đề về phát âm, nên đánh vần tên thuốc.Sử dụng cả tên thương mại và dược chất, nhất là trong đối với các thuốc đọc giống nhau (sound-alike). Vd: Vincristin vs Vincystin).Tránh dùng thể tích để cho y lệnh. Vd: 1 mg vs 1 ống.Xác nhận lại y lệnh qua phần nhắc lại y lệnh của ĐD.Viết lại y lệnh và ký tên càng sớm càng tốt.3. Hạn chế và thiết lập qui tắt cho y lệnh miệng (tt)Hạn chế sai sót do y lệnh miệngNgười tiếp nhận y lệnh:Xác nhận lại tên bệnh nhân, tiền sử dị ứng thuốc, chẩn đoán và các thông tin khác.Đọc lại y lệnh 1 cách rõ ràngChăc rằng y lệnh phù hợp với bệnh cảnh của bnCó người thứ hai xác nhận nghe cùng nội dung y lệnh.Nếu y lệnh qua điện thoại: ghi lại số điện thoại để trao đổi khi cần thiết.Không dùng y lệnh miệng thường qui (khi có mặt bác sĩ, khi không phải trường hợp khẩn cấp hoặc tình huống vô khuẩn).Có qui định thời gian cho bác sĩ ghi lại các y lệnh miệng. .Có qui định kiểm tra kép đối với các thuốc cảnh báo cao như thuốc ức chế thần kinh cơ, thuốc gây nghiện...Khoa Dược – BV Tai Mũi Họng TW4. Sử dụng hệ thống phân phối liều thuốc*5. Sử dụng các qui trình chuẩn cho chuẩn bị thuốc (kỹ thuật, thao tác), liều thuốc, thời gian sử dụng, số lần sử dụng ở các khoa lâm sàng6. Theo dõi các thuốc đọc giống nhau – nhìn giống nhau (LASA)7. Hạn chế các chủng loại thiết bị thường dùng khác nhau.8. Không lưu trữ các thuốc nguy hiểm với nồng độ cao, hạn chế thuốc có nhiều hàm lượng khác nhau đặc biệt là thuốc có hàm lượng lạ.9. Thiết lập qui trình đặc biệt cho các thuốc có nguy cơ cao.10. Qui trình ghi nhãn rõ ràng trên các thuốcKhoa Dược – BV Tai Mũi Họng TWCÁC CAN THIỆP KHÔNG DÙNG CÔNG NGHỆ KHÁC1. Làm quen cách tiếp cận hướng đến hệ thống để giảm sai sót trong SD thuốc2. Tăng cường thực hành giao tiếp như luôn giải quyết các bất đồng trước khi cho bệnh nhân sử dụng thuốc: - Giữa nhân viên y tế - Giữa nhân viên y tế và bệnh nhân. Khoa Dược – BV Tai Mũi Họng TW3. Tạo văn hóa an toànBảo đảm môi trường làm việc an toàn cho người bệnh, khách thăm và nhân viên y tế; tránh tai nạn, rủi ro, phơi nhiễm nghề nghiệp. Xây dựng quy trình đánh giá sai sót chuyên môn, sự cố y khoa để xác định nguyên nhân gốc, nguyên nhân có tính hệ thống và nguyên nhân chủ quan của nhân viên y tế; đánh giá các rủi ro tiềm ẩn có thể xảy ra. Xử lý, giảm thiểu sai sót và phòng ngừa rủi ro4. Ghi nhận tiền căn sử dụng thuốc, thảo luận danh mục thuốc được sử dụng với bệnh nhân và khi chuyển giao cho nhân viên y tế khác.5. Cải thiện môi trường làm việc cho việc chuẩn bị, phân phối và sử dụng thuốc6. Tạo thông tin bệnh nhân phù hợp ở các khoa (bệnh án điện tử, mã vạch)7. Sử dụng các phân tích hiệu quả và các thất bại hoặc các chiến lược quản lý nguy cơ khác.8. Cải thiện hiểu biết của bệnh nhân về quá trình điều trịKhoa Dược – BV Tai Mũi Họng TWNếu xảy ra sai sót ?Hạn chế đến mức thấp nhất sai sót khi sử dụng thuốc để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân, nâng cao hiệu quả sử dụng thuốc.Khi sảy ra SS: - Dừng ngay việc sử dụng thuốc - Bình tĩnh báo cáo cụ thể tình hình. - Kiểm tra lại toàn bộ quá trình thực hành sử dụng thuốc.Sau khi có sự cố: - Có phân tích sai sót, rút ra bài học kinh nghiệm. - Không đổi lỗi hoặc làm nghiêm trọng vấn đề.Khoa Dược – BV Tai Mũi Họng TWCâu hỏi lượng giá?Tương kỵ thuốc tiêm là gì? Trình bày đặc điểm của TKTT?TKTT được phân thành mấy nhóm? Tương tác thuốc thuộc nhóm nào?Hậu quả và biện pháp phòng tránh TKTT?Trách nhiệm của điều dưỡng lâm sàng trong việc cho người bệnh dùng thuốc (theo quy định của TT23/2011/TT-BYT)?Trình bày những nhóm kiến thức cơ bản về thuốc và cách sử dụng thuốc mà điều dưỡng viên cần nắm được đối với mỗi loại thuốc?Trình bày được khái niệm về sai sót liên quan đến sử dụng thuốcCác yếu tố nguy cơ dẫn đến sai sót trong sử dụng thuốc?Các giải pháp hạn chế sai sót trong sử dụng thuốc đối với điều dưỡng?

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pptxantoanthuoc_baigiangchodieuduongbvtmhtwsua_170214074349_7935.pptx