Toàn cầu hóa - Viễn cảnh toàn cầu hóa

Nền kinh tế toàn cầu đi theo logic của riêng nó và phát triển mạng lưới quyền lợi của chính nó, đây là điểm rất khác với biên giới lịch sử giữa các nước. Kết quả là quyền lợi của quốc gia như một thực thể kinh tế, đối nghịch với thực thể chính trị, đã mất đi nhiều ý nghĩa. Đồng thời do thông tin về các sản phẩm ngày càng phổ biến trên khắp thế giới nên người tiêu dùng ở đâu cũng có thể có được sự lựa chọn với đầy đủ thông tin hơn đối với sản phẩm họ cần. Nguồn gốc của thông tin ngày càng trở nên ít quan trọng hơn. Chính quyền – và biên giới quốc gia mà họ đại diện – trở nên vô hình trong hình thức tìm kiếm này. Chính quyền không đóng một vai trò trực tiếp nào cả. Không ai yêu cầu họ tiếp tục chọn lựa sản phẩm cần sản xuất hay bán ra, hoặc quyết định sản phẩm nào tốt, sản phẩm nào xấu. Quyền lợi kinh tế cần được đáp ứng là quyền lợi của cá nhân người tiêu dùng. Chính quyền không cần cách ly hoặc bảo vệ người tiêu dùng khỏi các lời mời chào của các công ty đa quốc gia. Người tiêu dùng có thể tự chọn lựa. Và họ đã chọn lựa.

pdf17 trang | Chia sẻ: zimbreakhd07 | Lượt xem: 1014 | Lượt tải: 0download
Nội dung tài liệu Toàn cầu hóa - Viễn cảnh toàn cầu hóa, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Toàn cầu hóa Viễn cảnh Toàn cầu hóa Niên khóa 2005 – 2006 Bài đọc Yasheng Huang 1 Biên dịch: Nguyễn Hữu Luận Viễn cảnh Toàn cầu hóa Trường Doanh Nghiệp Harvard (HBS) 9-701-048 số 15/1/2002 Trong một bài báo đăng trên tờ New York Times năm 1998, Fareed Zakaria, sinh viên tốt nghiệp Khoa Chính quyền của ĐH Harvard, đồng thời là biên tập của tạp chí Đối ngoại uy tín, đã viết: Trật tự của thế giới mới phát hiện một giai đoạn thế giới mới. Đã có thời dư luận quốc tế chỉ tập trung vào Đại hội đồng Liên hiệp quốc hoặc các hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga, thì trong thập niên vừa qua, quốc tế lại ca tụng Davos, một khu nghỉ mát có trượt tuyết trên núi ở Thụy sĩ. Ở đó, hằng năm vào cuối tháng giêng, tinh hoa ngành doanh nghiệp và truyền thông tập trung tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới, đồng thời các nước đang phát triển hết sức nỗ lực để gây ấn tượng đối các đại biểu bằng cách cử các vị tổng thống và thủ tướng, hoặc tốt hơn nữa, các nhà kinh tế học, tham gia diễn đàn. Đã một thời, các nhân vật rực rỡ nhất trên trường quốc tế là các nhà ngoại giao như Acheson, Eden, Kissinger; bây giờ họ lại là các nhà kinh tế học như Chubais, Cavallo, Summers. Nước nào xứng đáng cũng đều có một nhà kinh tế trẻ tuổi, lỗi lạc vạch hướng đi cho đất nước đó. (Nhà kinh tế này luôn trẻ tuổi và luôn lỗi lạc). Mỗi năm lại có một chế độ cải cách mới bùng lên đầy hứa hẹn. Người Ukraine, Tunisia và Bồ đào nha đều có 15 phút vinh quang – và đất nước họ tài trợ cho khoản giao dịch với giá cao hơn 15%. Quan điểm chung cho rằng toàn cầu hoá kinh tế ở cấp bậc và quy mô chưa từng có là ở trong tầm tay. Nhiều nhà hoạch định chính sách, quản lý doanh nghiệp và phân tích học thuật tin rằng toàn cầu hoá là kết quả của thành tựu công nghệ và thắng lợi tất yếu của ý thức hệ tư bản. Trường hợp tham khảo này đưa ra những quan điểm của một số nhà tư tưởng, quản lý doanh nghiệp và học giả xuất chúng về các tiến trình và tác động của toàn cầu hoá. [Xem cứ liệu 1 và 2 để biết một vài chỉ số lịch sử của toàn cầu hóa] GS Yasheng Huang đã chuẩn bị trường hợp tham khảo này từ những nguồn thông tin đã công bố. Các trường hợp của HBS chỉ được phát triển trên cơ sở thảo luận tại lớp và không nhằm mục đích chứng nhận không phải là nguồn dữ liệu cơ sở, hoặc minh hoạ cho công tác quản lý hiệu quả hay thiếu hiệu quả. Thời đại Toàn cầu hoá Thế giới không biên giới Trích tác phẩm Thế giới không biên giới (New York: Nhà xuất bản Harper Collins, 1999) của Kenichi Ohmae. Tập sách này được xuất bản đầu tiên năm 1991 và là một trong Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Toàn cầu hóa Triển vọng Toàn cầu hóa Bài đọc Yasheng Huang 2 Biên dịch: Nguyễn Hữu Luận những tác phẩm bán chạy nhất về chủ đề doanh nghiệp. Ông Ohmae trước đây là Giám đốc Công ty McKinsey & Company. Nền kinh tế toàn cầu đi theo logic của riêng nó và phát triển mạng lưới quyền lợi của chính nó, đây là điểm rất khác với biên giới lịch sử giữa các nước. Kết quả là quyền lợi của quốc gia như một thực thể kinh tế, đối nghịch với thực thể chính trị, đã mất đi nhiều ý nghĩa. Đồng thời do thông tin về các sản phẩm ngày càng phổ biến trên khắp thế giới nên người tiêu dùng ở đâu cũng có thể có được sự lựa chọn với đầy đủ thông tin hơn đối với sản phẩm họ cần. Nguồn gốc của thông tin ngày càng trở nên ít quan trọng hơn. Chính quyền – và biên giới quốc gia mà họ đại diện – trở nên vô hình trong hình thức tìm kiếm này. Chính quyền không đóng một vai trò trực tiếp nào cả. Không ai yêu cầu họ tiếp tục chọn lựa sản phẩm cần sản xuất hay bán ra, hoặc quyết định sản phẩm nào tốt, sản phẩm nào xấu. Quyền lợi kinh tế cần được đáp ứng là quyền lợi của cá nhân người tiêu dùng. Chính quyền không cần cách ly hoặc bảo vệ người tiêu dùng khỏi các lời mời chào của các công ty đa quốc gia. Người tiêu dùng có thể tự chọn lựa. Và họ đã chọn lựa. Ý nghĩa của tập đoàn công ty Trích từ bài “Toàn cầu hoá Thị trường”, Tạp chí Harvard Business Review, Tháng 5- 6, 1983 của Theodore Levitt. Theodore Levitt là giáo sư Trường Doanh nghiệp Harvard, và đoạn này được trích từ một trong số những bài GS Levitt đã xuất bản trong tạp chí Harvard Business Review. Toàn cầu hoá thị trường đang ở trong tay. Với nó, thế giới thương mại đa quốc gia tiến gần đến điểm kết thúc, và các công ty đa quốc gia cũng thế. Công ty đa quốc gia không phải là công ty toàn cầu. Công ty đa quốc gia hoạt động ở một số nước và điều chỉnh sản phẩm cũng như phương pháp hoạt động ở mỗi nước – với chi phí tương đối cao. Công ty toàn cầu hoạt động với tính bất biến dứt khoát – với chi phí tương đối thấp như thể cả thế giới là một chủ thể duy nhất; nó bán cùng một loại sản phẩm bằng cùng một cách thức ở tất cả mọi nơi. Tranh cãi về Kinh tế và Xã hội Những sắp xếp về mặt xã hội trong các nền kinh tế phát triển Trích bài Có phải toàn cầu hoá đã đi quá xa? (Washington, D.C.: Viện Kinh tế Quốc tế, 1997) của Dani Rodrik. Dani Rodrik là giáo sư trường Kennedy School of Government của ĐH Harvard. Dưới đây là trích đoạn từ biện pháp phòng chống có ảnh hưởng rất lớn của ông đối với tác động kinh tế và xã hội của việc toàn cầu hoá. Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Toàn cầu hóa Triển vọng Toàn cầu hóa Bài đọc Yasheng Huang 3 Biên dịch: Nguyễn Hữu Luận Trình bày vấn đề: Ví dụ về Lao động trẻ em Xét trường hợp công ty XYZ, một công ty giả định cỡ vừa của Mỹ sản xất giày ở thành phố Pleasantvilel, bang Ohio. Dưới sức ép ngày càng tăng từ sự cạnh tranh của các sản phẩm ngoại nhập và với lợi nhuận giảm sút nghiêm trọng, công ty quyết định cho 300 công nhân ở Pleasantville nghỉ việc tạm thời và ký hợp đồng lại với một công ty ở Honduras để thực hiện các công đoạn sản xuất cần tăng cường lao động. Biện pháp này làm chi phí của công ty XYZ giảm đáng kể và lợi nhuận được phục hồi. Sau cùng thì số công nhân bị giản việc ở Pleasantville cũng tìm được việc làm ở nơi khác, nhưng nhiều người đã phải chuyển qua các thành phố khác và hầu hết đều phải làm những công việc có thù lao thấp. Theo tiêu chuẩn của lý thuyết thương mại quốc tế thì đây là một câu chuyện về sự thành công. Thương mại quốc tế cho phép được chuyên môn hóa theo lợi thế tương đối, và kết quả là cả Mỹ lẫn Honduras đều thu lợi cao hơn về mặt kinh tế. Các nhà kinh tế học thương mại sẽ nhanh chóng chỉ ra rằng tiến trình này không thể nào xảy ra mà lại không gây những hậu quả về phân chia, như trong ví dụ nêu trên. Trong thực tế, theo tiêu chuẩn mà các nhà kinh tế học quốc tế sử dụng thì hậu quả phân chia về thương mại làm giảm sút khoản đóng góp ròng vào thu nhập quốc gia 1. Sự đền bù cho kẻ mất có thể giải quyết được vấn đề vì vẫn tốt hơn khi phần lợi nhuận kinh tế lớn hơn từ thương mại, về nguyên tắc, có thể được sử dụng để đền bù đầy đủ cho kẻ mất khi phải chia tay với người được hưởng lợi – là người phải chia xẻ một phần lợi nhuận của mình cho kẻ mất. Và đó thực sự là lý lẽ trước tiên người ta dùng để biện hộ trong lớp học hay trong phần lớn các cuộc tranh luận về chính sách khi nhà kinh tế trình bày tình huống bênh vực cho các lợi ích từ thương mại. Tuy nhiên, trong thực tế, việc đền bù hiếm khi xảy ra và không bao giờ đủ. Về lý thuyết, có nhiều lý do thuyết phục liên quan đến sự thiếu thông tin, không thể thực hiện việc chuyển tiền trọn gói, và thiếu văn bản hướng dẫn về thuế/trợ cấp, tại sao lại phải có những điều này 2. Nhưng lý do biện minh thuyết phục hơn cả đối với hậu quả phân chia trong thương mại được kết hợp trong phần tiếp theo. Trước tiên, cần lưu ý là việc cản trở giao dịch – nghĩa là, cấm công ty XYZ tiến hành những hoạt động giao dịch với nước ngoài – cũng gây ra tác động phân chia: đó là cản trở việc các cổ đông và số công nhân còn lại của công ty XYZ tăng thu nhập của mình. Có một số ý kiến cân nhắc về việc làm thế nào để xã hội đánh giá hai khoản phân chia – một từ thương mại và một không từ thương mại – và do đó làm thế nào để quyết định liệu thương mại có phải là ý đồ tốt hay không. Một cân nhắc đơn giản là đối chiếu mức 1 Theo các thông số tiêu biểu thì việc giảm giới hạn thương mại sẽ đem lại 5 đô-la hoặc thu nhập cao hơn được hoán chuyển qua lại giữa các nhóm cho mỗi 1 đô-la lãi ròng - nghĩa là, theo tỉ lệ tăng trưởng lớn hơn do có nhiều chính sách thương mại tự do hơn. Tuy nhiên, giả định lý thuyết về trường hợp này không đủ mạnh, và người ta có thể để dàng đưa ra các mô hình ngược lại. Bằng chứng thực tế về liên kết để phát triển thương mại chưa bao giờ đủ thuyết phục như người ta đôi khi từng tin tưởng. 2 Người ta nói rằng nhà kinh tế học là một người nhìn thấy một cái gì đó có hiệu quả trong thực tế, và tự hỏi liệu nó có thể có hiệu quả trong lý thuyết không. Câu nói này được bổ sung vào lợi ích của nhà kinh tế học, là người phù hợp với câu ngạn ngữ trên. Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Toàn cầu hóa Triển vọng Toàn cầu hóa Bài đọc Yasheng Huang 4 Biên dịch: Nguyễn Hữu Luận lợi nhuận tương đối với các khoản thua lỗ cũng như sự cố thua lỗ. Chúng ta có khuynh hướng ủng hộ một chính sách đem lại lợi nhuận cao dàn trải trên một nền tảng rộng hơn là chấp thuận một chính sách tạo ra một khoản lãi ròng nhỏ rồi lại phải nhọc công tái phân chia thu nhập. Thứ hai, việc nhận diện người được, kẻ mất cũng không kém phần quan trọng. Ví dụ, các khái niệm về công lý của Rwalsia ám chỉ cần ưu tiên cho sự tái phân chia cải thiện phúc lợi của nhóm bị thiệt thòi nhất. Thứ ba, chúng ta có thể có gợi ý từ lý thuyết “triển vọng” trong kinh tế và coi trọng cái mất hơn là cái được, điều sẽ dẫn tới định kiến đối với hiện trạng. Trong nền kinh tế thị trường, có lẽ sự trắc nghiệm quan trọng nhất được áp dụng trong việc khẳng định liệu những thay đổi về phân chia có được xã hội chấp nhận không là sự trắc nghiệm sau: có phải sự thay đổi đặt ra là hậu quả của những hành động cá nhân không vi phạm chuẩn mực chơi sòng phẳng? Nói cách khác, có phải ưu thế phân chia đạt được bằng phương tiện mà xã hội cho là hợp pháp? Nếu câu trả lời là đúng thì chúng ta có thể chấp nhận hậu quả, ngay cả trong trường hợp một vài cá nhân hoặc nhóm người phải chịu thiệt thòi vì nguyên nhân trên 3. Lấy trường hợp cải tiến công nghệ làm ví dụ. Một nhà phát minh tìm ra một quy trình hoặc một sản phẩm mới nhờ miệt mài lao động và thông minh được tôn vinh như một anh hùng, ngay cả khi phát minh này thay thế các công nhân đã gắn bó với công việc theo công nghệ cũ. Có ai lại đi nghĩ tới việc cấm sản xuất bóng đèn điện để làm vui lòng người sản xuất đèn cầy đâu. Về mặt kinh tế, việc mở cửa đón nhận thương mại quốc tế cũng có tác động tương tự đối với tiến bộ công nghệ. Cả hai đều đem lại nhiều lợi ích kinh tế hơn với khoản chi phí có thể phát sinh từ việc tái phân chia thu nhập 4. Nếu chúng ta giả định rằng tiến bộ công nghệ là tốt và cần được khuyến khích hơn là hạn chế, thì tại sao không chấp nhận điều tương tự đối với việc tự do hoá thương mại quốc tế? Phép loại suy giải thích một điểm mấu chốt: chỉ riêng những hàm ý về sự phân chia, dù thấy trái ngược, cũng không biện minh được cho việc áp đặt những biện pháp hạn chế đối với ngoại thương. Tôi cho rằng đây là lý lẽ ủng hộ cho việc duy trì biên giới mở đối với thương mại thế giới. Tuy nhiên, cần lưu ý là việc bảo vệ tự do thương mại này là một việc bảo vệ ngẫu nhiên, đặc biệt đòi hỏi sự trao đổi tạo ra lợi nhuận từ thương mại phải nhất quán với những nguyên tắc và luật “chơi sòng phẳng” tại nước mình. Trở lại vấn đề loại suy về tiến bộ công nghệ, những nhà sáng chế đạt được mục đích của họ bằng cách nói dối, lừa đảo, ăn cắp ý tưởng, hoặc vi 3 Nguyên văn của nhà triết học Rovbert Nozick (1974, 151): “Sự phân chia chỉ có thể trung thực khi nó phát xuất từ sự phân chia khác bằng phương tiện hợp pháp.” 4 Với bối cảnh trong nước, chúng ta nghĩ đến một “chức năng sản xuất” tiêu biểu cho công nghệ mà qua đó, đầu vào trực tiếp và yếu tố chính được biến thành hàng hoá sau cùng. Thương mại quốc tế hoàn toàn đồng dạng với chức năng sản xuất ấy. Hàng hoá mà chúng ta bán ra nước ngoài cho phép chúng ta mua về các mặt hàng nhập khẩu và từ đó hàng xuất khẩu của chúng ta có thể được xem như đầu vào được chuyển đổi thành hàng nhập khẩu (đầu ra). Giá phổ biến trên thị trường quốc tế quy định hệ số “đầu vào-đầu ra” trong quy trình chuyển đổi này. Và, tiếp nối sự tương tự đó, sự cải thiện thương mại (ví dụ, nhờ tiêu chuẩn lao động thấp ở nước đối tác) đóng vai trò tiến bộ kỹ thuật trong công nghệ này qua việc giảm các hệ số đầu vào-đầu ra. Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Toàn cầu hóa Triển vọng Toàn cầu hóa Bài đọc Yasheng Huang 5 Biên dịch: Nguyễn Hữu Luận phạm các chuẩn mực được áp dụng rộng rãi thì bị chỉ trích hơn là được biểu dương 5. Trong thực tế, các chính phủ thường xuyên can thiệp vào hoạt động nghiên cứu & phát triển (NC&PT) để đảm bảo các hoạt động này thống nhất với những chuẩn mực do xã hội đề ra. Thực nghiệm về đối tượng người và thú vật được quy định chặt chẽ là một ví dụ. Các cân nhắc về đạo đức giới hạn chặt chẽ những nghiên cứu công nghệ sinh học. Và trong hai thế kỹ qua, các nước giàu đã xây dựng luật lao động cùng các tiêu chuẩn siết chặt bản chất của quy trình sản xuất. Điều cốt lõi là một khi chúng ta bị buộc phải đưa ra luận cứ bảo vệ cho thương mại tự do thì không thể tránh né vấn đề sòng phẳng và hợp pháp. Có lẽ điều oái oăm là các nhà theo thuyết tự do (libertarians), là những người bảo vệ tự do thương mại dũng cảm nhất, sẽ đồng ý rằng trường hợp tự do thương mại là trường hợp thuộc phạm trù đạo đức. Thí dụ, James Bovard của Viện Cato, bênh vực mạnh mẽ trường hợp này, cho rằng chính phủ chẳng có quyền gì để hạn chế tự do thương mại (1991); “Mọi biện pháp hạn chế tự do thương mại đều liên quan đến đạo đức, quyết liệt hy sinh một số người Mỹ này vì quyền lợi của một số người Mỹ khác.” Hệ quả tất yếu là việc dỡ bỏ rào cản thương mại sẽ đảo ngược sự hy sinh đó. Vì thế, nếu bỏ chữ “quyết liệt” đi thì tôi đồng ý với phát biểu của Bovard. Tuy nhiên, khi những nhà theo thuyết tự do tách công ty ra khỏi con người thì người ta tin rằng tự do kinh doanh là tiêu chí cao nhất đối với nền công lý phân chia – do đó mới có việc sử dụng từ “quyết liệt” trích dẫn ở trên. Để làm cho ý nghĩa của lý lẽ biện minh được cụ thể hơn, chúng ta hãy trở lại với công ty XYZ. Giả sử sau khi công ty đã phục hồi tình trạng có lãi nhờ thuê lao động bên ngoài thì có một nhà báo từ Pleasantville sang thăm nhà máy hợp đồng ở Honduras. Anh ta báo cáo nhà máy là doanh nghiệp bóc lột công nhân tàn tệ, nơi trẻ em 12 tuổi phải làm việc trong môi trường gian khổ và thiếu vệ sinh. Tin này làm chấn động cộng đồng. Quần chúng biểu tình phản đối trước bản doanh công ty và vài ngày sau, chủ tịch công ty tuyên bố chấm dứt quan hệ hợp đồng với xí nghiệp ở Honduras. Chủ tịch còn tuyên bố XYZ sẽ tiếp tục thuê nhân công trong nước. Chuyện vừa tiết lộ là các nhóm to mồm ở Pleasantville tuyên bố không thể chấp nhận được việc thay các công nhân Mỹ thành niên bằng bọn trẻ 12 tuổi lao động trong điều kiện nguy hiểm. Thông điệp là: chúng tôi không chấp nhận việc này như là sự trao đổi hợp pháp và công bằng khi đặt thêm gánh nặng trên một bộ phận của xã hội. Đó có phải là điều tốt đẹp không? Và nếu tốt, tại sao không biến cách làm ấy thành cái chung rồi thông qua một đạo luật cấm tất cả các mặt hàng nhập khẩu do trẻ em sản xuất?6 Làm như thế sẽ vi phạm quy chế của Tổ chức Thương mại Thế giới quy định chỉ chấp nhận một ngoại lệ là lao động trong nhà 5 Trong lĩnh vực kinh tế học, một ví dụ có liên quan khác là lệnh cấm buôn bán trong nội bộ. Luật cấm này ít được áp đặt hơn vì do tính hiệu quả – yếu tố khó có thể tạo ra và có thể gây tác động ngược – hơn là vì tính công bằng. 6 Một đạo luật được đề xuất tại Quốc hội năm1995. Đó là Đạo luật Cấm Sử dụng Lao động Trẻ em, được soạn thảo để thực hiện đúng mục đích đó. Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Toàn cầu hóa Triển vọng Toàn cầu hóa Bài đọc Yasheng Huang 6 Biên dịch: Nguyễn Hữu Luận tù (Điều XX[e]) nhưng lại không cho phép phân biệt đối xử đối với hàng hoá hoặc quốc gia vì sự khác biệt trong phương thức sản xuất. 7 Hầu hết các nhà kinh tế học cũng sẽ cho rằng việc áp đặt các biện pháp giới hạn thương mại đối với nước khác vì lý do có sự khác biệt trong phương thức sản xuất của quốc gia đó là không thể chấp nhận được 8. Trong một trong những cuộc thảo luận rốt ráo nhất về vấn đề này, T.N Srinivasan (1995) lý luận rằng áp đặt những quan ngại về tiêu chuẩn lao động vào việc soạn thảo quy chế chính sách thương mại là một ý đồ tồi. Hầu hết các lý lẽ phản bác của ông đều có liên quan đến tính thiếu hiệu quả của chính sách thương mại, hoặc có thể là không đáp ứng được kỳ vọng khi đề cập đến phúc lợi của công nhân tại các nước xuất khẩu. Ví dụ, qua việc từ chối các trẻ em làm trong ngành sản xuất giày dép ở Honduras vào thị trường Mỹ, XYZ có thể đẩy chúng vào hoàn cảnh tồi tệ hơn. Hơn nữa, nếu cá nhân người Mỹ quan tâm đến những em này, họ có thể chuyển tiền trả cho chúng hơn là sử dụng một công cụ gián tiếp như chính sách thương mại. Kết luận của Srinivasan và nhiều nhà kinh tế học khác là nhu cầu từ chối không nhập hàng do lao động trẻ em làm ra đã phản ánh khá rõ tham vọng của những người Mỹ theo chủ nghĩa bảo hộ thương mại để loại bỏ các mặt hàng cạnh tranh. Nhưng dù động cơ của những người theo chủ nghĩa bảo hộ thương mại là quá rõ tại nhiều cuộc thảo luận về một “chương trình nghị sự” mới để bàn về chính sách thương mại – về tiêu chuẩn lao động, môi trường lao động và chính sách cạnh tranh – thật sai lầm khi không nhận ra rằng những động cơ này cũng phản ánh sự bực dọc thực sự của các nước nhập khẩu với những ngụ ý về đạo đức hoặc xã hội đối với thương mại. Tôi xin đưa ra 2 bằng chứng. Bằng chứng thứ nhất lấy từ một bài viết mới đây của Alan Krueger (1996). Krueger đã tiến hành một cuộc trắc nghiệm thú vị về giả thuyết chủ nghĩa bảo hộ bằng cách nghiên cứu các nhà bảo trợ của Đạo luật Cấm Sử dụng Lao động Trẻ em. Đạo luật được đề xuất này cấm nhập các mặt hàng do lao động trẻ em làm ra. Những mặt hàng này chủ yếu cạnh tranh trực tiếp với sản phẩm sản xuất tại các điạ phương có khuynh hướng sử dụng lao động tay nghề thấp. Nếu động cơ chủ yếu của các nhà bảo trợ đạo luật này là quyền lợi của các nhà bảo hộ, thì có thể dự kiến là họ bị lôi kéo một cách mất cân đối bởi các địa phương đó. Thực tế, Krueger đã phát hiện điều ngược lại. Tỉ lệ học sinh trung học bỏ học giữa chừng ở một địa phương cao chừng nào thì khả năng để đại biểu của địa phương ấy trở thành nhà bảo trợ đạo luật càng 7 Ví dụ, khi Mỹ cấm nhập khẩu cá hồi của Mê-hi-cô do nước này đã không tiến hành biện pháp giảm số lượng cá heo vùng nhiệt đới Đông Thái bình dương bị giết hại do việc săn bắt cá hồi, Mê-hi-cô đã viện dẫn Hiệp ước Chung về Biểu thuế và Thương mại (GATT) và đã thắng cuộc. Một phần lý lẽ diễn dịch quy chế của GATT là vì Mỹ đã áp dụng biện pháp giói hạn thương mại dựa vào quy trình sản xuất. 8 Hiến chương của Tổ chức Thương mại Quốc tế có liên quan đến tiêu chuẩn lao động và thương mại. Hiến chương có nguyên một điều khoản về tiêu chuẩn lao động bình đẳng (Điều 7), quy định “tất cả các nước có cùng quan tâm về việc đạt được và duy trì các tiêu chuẩn lao động liên quan đến năng suất và nhờ đó cải thiện được tiền lương cũng như điều kiện làm việc mà năng suất cho phép.” Ngoài ra, “Điều kiện lao động không bình đẳng, đặc biệt trong sản xuất hàng xuất khẩu, gây khó khăn đối với thương mại quốc tế, và, do đó, mỗi thành viên phải có bất kỳ động thái nào phù hợp và khả thi để loại bỏ những điều kiện đó trong lãnh thổ của mình.” Vì vậy, những vấn đề này luôn được các nhà thiết kế hệ thống kinh tế quốc tế thời hậu chiến quan tâm. Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Toàn cầu hóa Triển vọng Toàn cầu hóa Bài đọc Yasheng Huang 7 Biên dịch: Nguyễn Hữu Luận thấp chừng đó. Ngược lại, hỗ trợ dành cho đạo luật đến từ các địa phương có thu nhập cao hơn và dựa hẳn vào lý do nhân đạo hơn là vật chất.9 Chứng cứ thứ hai có thể lấy từ diễn biến của câu chuyện về công ty XYZ. Giả sử, thay vì thuê lao động nước ngoài, công ty lại đóng cửa nhà máy ở Pleasantville và xây dựng một nhà máy mới gần biên giới Mê-hi-cô và đem trẻ em 12 tuổi từ Hoduras vào như dân nhập cư ngắn hạn. Trên quan điểm hiệu quả kinh tế, biện pháp giải quyết vấn đề cạnh tranh này của công ty cũng tương tự như giải pháp trước, là thuê lao động bên ngoài thông qua thương mại. Phúc lợi của tất cả các bên – công nhân bị giãn việc, cổ đông công ty và trẻ em Honduras – đều bị tác động như nhau. Sự khác biệt trong thực tế là việc sử dụng phương án này sẽ vi phạm pháp luật. Luật lao động ở các nước công nghiệp tiên tiến chỉ cho phép một số ít ngoại lệ đối với quy chế theo đó lao động nhập cư – ngắn hay dài hạn – đều phải làm việc theo quy chế như nhau, tương tự quy chế áp dụng đối với công nhân trong nước. Chắc chắn các quy chế này thường bị bỏ qua. Tuy nhiên, khi vi phạm quy chế và bị phát hiện, công luận sẽ phản ứng kịch liệt và kẻ vi phạm sẽ bị trừng phạt. Theo quan điểm của tôi, điều này cho thấy nguyên tắc phổ biến hiện nay là không chấp nhận hạ thấp mức sinh hoạt của công nhân Mỹ bằng cách lợi dụng phương thức sử dụng lao động thấp hơn các phương thức đề ra trong các tiêu chuẩn của Mỹ. Điều thú vị là, đại đa số các nhà kinh tế học không gặp khó khăn với ví dụ thuê nhân công nước ngoài nêu trên đều thường chấp nhận là việc nới lỏng tiêu chuẩn lao động đối với lao động nhập cư đến mức cho phép những điều kiện làm việc trong các nhà máy không phải là chính sách tốt. Rõ ràng có sự thiếu nhất quán giữa hai tình huống này. Dường như có sự nhất quán hơn trong hành vi của người dân thường. Họ đều có cùng phản ứng quyết liệt như nhau đối với hai phương án này – thuê lao động nước ngoài và nhập cư – hơn là tôn chỉ của các nhà kinh tế học. Tôi xin nhấn mạnh đến hai điểm chính trong lý lẽ của mình. Trước hết, không có xung đột với chính bản thân ưu thế tương đối nếu nó được xây dựng trên các quy trình được xem là hợp pháp tại nước mình. Đó là lý do tại sao, khác với tư duy của các nhà kinh tế học, lại có sự khác biệt giữa ưu thế tương đối được tạo ra do những khác biệt về yếu tố tương đối được ban tặng hoặc những ưu tiên và ưu thế tương đối tạo ra do những sự lựa chọn thể chế mâu thuẩn với những chuẩn mực tại nước nhập khẩu. Thứ hai, lý lẽ không dựa vào việc người Mỹ không quá quan tâm đối với phúc lợi của trẻ em Honduras; lý lẽ chỉ giả định là người Mỹ quan tâm đến những người Mỹ khác và giả định có những chuẩn mực liên quan đến cách thức có thể chấp nhận được khi áp đặt gánh nặng lên vai người khác. 9 Krueger cũng áp dụng khung của mình đối với các cuộc bỏ phiếu của quốc hội về Hiệp ước Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) và Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Phát hiện của ông về vấn đề này nhất quán với động cơ vì tư lợi. Đại diện của các địa phương có tay nghề thấp ít có khả năng bỏ phiếu ủng hộ NAFTA hoặc WTO. Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Toàn cầu hóa Triển vọng Toàn cầu hóa Bài đọc Yasheng Huang 8 Biên dịch: Nguyễn Hữu Luận Nhưng điều gì sẽ xảy ra đối với hàng nhập khẩu không cạnh tranh trực tiếp với hàng nội địa và vì thế mà không làm công nhân Mỹ mất việc làm? Có phải cách các mặt hàng nhập khẩu này được sản xuất - dù có sử dụng lao động trẻ em hay không hoặc có làm ô nhiểm môi trường hay không – cũng không quan trọng đối với chính sánh thương mại ở các nước nhập khẩu? Dĩ nhiên, một số nếu không muốn nói là tất cả, những người Mỹ cũng có quan tâm đến những động cơ nhân đạo toàn cầu như vậy – đối lại với quan tâm về phân chia trong nước – là động lực, đây có thể là trường hợp cần nghiên cứu vì những động cơ này ít liên quan đến chính sách thương mại. Lý do thật đơn giản: Không rõ liệu các chính sách thương mại, và nhất là quy định hạn chế nhập khẩu, có phải là công cụ tốt để đặt ra nguyên nhân lao động hoặc môi trường giữa các đối tác của một nước không? Lý lẽ biện minh, như lý lẽ của Srinivasan ở trên, là thường có các công cụ tốt hơn nhiều để đạt được những mục tiêu nhân đạo toàn cầu này, từ việc cho phép nhập cư đến việc cung cấp hỗ trợ kỹ thuật và tài chính từ nước ngoài – cần phải được trả lời trước khi đưa ra vấn đề can thiệp vào thương mại. Ngoài ra, như đã đề cập, các chính sách hạn chế thương mại ở các nước tiên tiến thường làm tình hình càng tồi tệ hơn tại các nước xuất khẩu mà các chính sách này được đề ra nhằm giúp đở. Ví dụ, chính sách khác với chính sách dành cho công nhân là trẻ em ở các nước xuất khẩu thường tồi tệ hơn (như nạn mại dâm). Thương mại và “Những trao đổi bị ngăn chặn” Xã hội nào cũng có các giới hạn, cả về luân lý lẫn pháp lý, đối với loại thị trường được phép hoạt động. Cá nhân cũng không bao giờ được hoàn toàn tự do kh

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdftoancauhoa.pdf
Tài liệu liên quan