Giáo trình Giáo dục học nghề nghiệp

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ GIÁO DỤC HỌC NGHỀ NGHIỆP

1.1. Một số khái niệm và vị trí của giáo dục nghề nghiệp

1.1.1. Giáo dục

a) Giáo dục là một hiện tượng xã hội

Ngay từ khi xuất hiện trên trái đất, để tồn tại và phát triển con người phải lao động.

Trong lao động và cuộc sống hằng ngày con người đã nhận thức thế giới xung quanh, tích

lũy kinh nghiệm sống, kinh nghiệm lao động và chinh phục tự nhiên, từ đó nẩy sinh nhu

cầu truyền đạt những hiểu biết cho nhau. Đó chính là nguồn gốc của hiện tượng giáo dục.

Lúc đầu giáo dục xuất hiện như một hiện tượng tự phát, sau trở thành một hoạt động

có ý thức. Con người dần dần biết xác định mục đích, hoàn thiện nội dung và tìm ra các

phương pháp để giáo dục có hiệu quả.

Giáo dục là quá trình thế hệ trước không ngừng truyền lại kinh nghiệm cho thế hệ

sau, thế hệ sau lĩnh hội những kinh nghiệm đó để tham gia vào cuộc sống lao động và các

hoạt động xã hội nhằm duy trì và phát triển xã hội loài người. Vì vậy, giáo dục là cơ hội

giúp cho mỗi cá nhân phát triển toàn diện, xã hội loài người mới được duy trì và phát

triển.

Quá trình truyền đạt và lĩnh hội trên được nảy sinh và phát triển gắn liền với sự nảy

sinh và phát triển xã hội loài người. Ngay từ thời xã hội nguyên thuỷ, người ta đã truyền

lại cho nhau những kinh nghiệm săn, bắt, hái lượm. Đó chính là hiện tượng giáo dục.

Tuy nhiên, hiện tượng giáo dục ở giai đoạn sơ khai này của xã hội loài người còn diễn ra

một cách đơn giản, tự phát theo lối quan sát bắt chước. Qua những giai đoạn phát triển

tiếp theo của xã hội loài người, trong mỗi tiến trình đó, giáo dục luôn có sự thay đổi và

tiến bộ rõ rệt. Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay giáo dục đã trở thành hoạt động vô cùng

quan trọng, đạt đến trình độ cao về tổ chức, nội dung, phương pháp và đã trở thành động

lực thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng của xã hội loài người.

Như vậy, hoạt động giáo dục là một bộ phận của đời sống xã hội, nó luôn phát triển,

không ngừng đổi mới và nâng cao dần cùng với sự phát triển và tiến bộ của xã hội loài

người. Giáo dục trở thành nhân tố then chốt của sự phát triển. Mặt khác giáo dục không

ngừng biến đổi, hoàn thiện cùng với sự thay đổi của xã hội. Giáo dục được xem như là

một quá trình xã hội hoá liên tục trong cuộc sống của mỗi người.6

Xã hội muốn tồn tại và phát triển, thế hệ sau phải lĩnh hội được tất cả các kinh

nghiệm xã hội lịch sử mà thế hệ trước đã tích luỹ và truyền đạt, đồng thời họ còn phải có

nghĩa vụ làm cho những kinh nghiệm đó được phát triển phong phú hơn, sâu sắc hơn.

Nhờ có giáo dục mà thế hệ sau mới chủ động, tích cực tham gia lao động sản xuất và các

hoạt động khác, thông qua đó mà tiếp tục giữ vững sự tồn tại, phát triển và tiếp tục hoàn

thiện xã hội loài người trong đó có bản thân mình.

pdf168 trang | Chia sẻ: Thục Anh | Ngày: 14/05/2022 | Lượt xem: 225 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang nội dung tài liệu Giáo trình Giáo dục học nghề nghiệp, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Çn chó ý ®Õn c¸c vÊn ®Ò sau: 1) Néi dung d¹y häc ph¶i ®-îc s¾p xÕp theo logic khoa häc ®Æc tr-ng cho m«n häc vµ l«gic s- ph¹m, phï hîp víi ®Æc ®iÓm vµ tr×nh ®é cña häc sinh. Nh÷ng ®iÓm næi bËt, nh÷ng c¸i c¬ b¶n ë tõng ®Ò môc, tõng ch-¬ng ph¶i ®-îc nhÊn m¹nh ®Ó häc sinh tËp trung søc lùc, trÝ tuÖ vµo ®ã. Kh«ng nªn cung cÊp th«ng tin mét c¸ch rêi r¹c, vôn vÆt mµ ph¶i t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó häc sinh n¾m v÷ng ®-îc c¸i chung, c¸i kh¸i qu¸t, nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n, nh÷ng t- t-ëng chñ ®¹o, biÕt liªn kÕt c¸c sù kiÖn, hiÖn t-îng xoay quanh c¸i c¬ b¶n, c¸i chñ ®¹o ®ã. Trong qu¸ tr×nh tù häc, rÌn luyÖn, häc sinh ph¶i biÕt sö dông phèi hîp c¸c lo¹i ghi nhí ®Ó tiÕn hµnh thùc hiÖn hµnh ®éng b¾t ch-íc theo mÉu, thiÕt kÕ tiÕp vµ thiÕt kÕ míi; 2) Trong QTDH, cÇn thùc hiÖn nh÷ng t¸c ®éng cã t¸c dông lµm ph¸t triÓn nh÷ng n¨ng lùc nhËn thøc, kh¶ n¨ng hµnh ®éng, t©m thÕ s½n sµng b-íc vµo cuéc sèng lao ®éng vµ nghÒ nghiÖp; 3) ¤n tËp th-êng xuyªn lµ mét biÖn ph¸p ®Ó xem xÐt c¸i ®· häc d-íi gãc ®é míi, lµm phong phó kiÕn thøc b»ng c¸c sù kiÖn míi, ®-a tri thøc vµo hÖ thèng c¸c tri thøc ®· häc tõ ®ã, lµm giµu thªm vèn hiÓu biÕt vµ ®Æc biÖt lµm cho kü n¨ng hÖ thèng ho¸ vµ kh¸i qu¸t ho¸ ®-îc ph¸t triÓn. ¤n tËp cßn cã nghÜa lµ tæ chøc vËn dông vèn hiÓu biÕt cña m×nh d-íi nhiÒu h×nh thøc nh- lµm bµi tËp gi¶i thÝch c¸c hiÖn t-îng thùc tÕ, tiÕn hµnh c¸c thÝ nghiÖm, tham gia lao ®éng s¶n xuÊt ®Ó lµm ra s¶n phÈm... Trong ®ã, cã c¸c bµi tËp øng dông tri thøc, kÜ n¨ng, kü x¶o vµo c¸c t×nh huèng kh¸c nhau. Nhê vËy, häc sinh sÏ cã n¨ng lùc thÝch øng cao víi nh÷ng biÕn ®æi cña hoµn c¶nh nhËn thøc còng nh- cña ho¹t ®éng thùc tiÔn. 118 h) Nguyªn t¾c ®¶m b¶o tÝnh võa søc chung vµ võa søc riªng Nguyªn t¾c nµy ®ßi hái trong QTDH, nhµ gi¸o ph¶i biÕt vËn dông néi dung, ph-¬ng ph¸p vµ h×nh thøc tæ chøc d¹y häc sao cho phï hîp víi tr×nh ®é ph¸t triÓn chung còng nh- riªng cña tõng häc sinh trong líp nh»m ®¶m b¶o cho tõng em ®Òu cã thÓ ph¸t triÓn ë møc tèi ®a so víi kh¶ n¨ng cña m×nh. §· tõ l©u, tÝnh võa søc tiÕp thu cña ng-êi häc ®· lµ mét nguyªn t¾c s- ph¹m chØ ®¹o viÖc lùa chän néi dung, ph-¬ng ph¸p d¹y häc. Võa søc hay phï hîp víi kh¶ n¨ng tiÕp thu kh«ng cã nghÜa lµ dÔ d·i, nhÑ nhµng, tho¶i m¸i trong khi lÜnh héi kiÕn thøc. Võa søc ph¶i ®-îc hiÓu lµ ng-êi gi¸o viªn ph¶i biÕt nªu ®ßi hái ng-êi häc trong qu¸ tr×nh lÜnh héi tri thøc ph¶i lu«n lu«n cè g¾ng sö dông ®Õn giíi h¹n cao nhÊt c¸i cã thÓ cã cña m×nh, sù nç lùc trÝ tuÖ, toµn bé nh÷ng kh¶ n¨ng nhËn thøc vµo viÖc tæ chøc lÜnh héi tri thøc vµ ph¸t triÓn trÝ tôª. §iÒu ®ã cã nghÜa lµ ®é khã cña nhiÖm vô häc tËp ph¶i hoµn toµn phï hîp víi giíi h¹n trªn cña vïng ph¸t triÓn trÝ tuÖ gÇn nhÊt cña trÝ tuÖ ë häc sinh mµ c¸c em cã thÓ hoµn thµnh víi sù nç lùc cao nhÊt vÒ trÝ tuÖ vµ thÓ lùc cña m×nh. Trong QTDH, nhµ s- ph¹m cÇn n¾m v÷ng ®Æc ®iÓm riªng cña häc sinh còng nh- ®Æc ®iÓm chung cña nhãm vÒ n¨ng lùc nhËn thøc, th¸i ®é, ®éng c¬, tinh thÇn vµ ý thøc häc tËp. Trªn c¬ së ®ã, hä biÕt tiÕn hµnh lùa chän, vËn dông ®-îc néi dung, ph-¬ng ph¸p vµ h×nh thøc tæ chøc sao cho phï hîp víi tr×nh ®é cña häc sinh. Trong khi d¹y häc, c¸c t¸c ®éng s- ph¹m ph¶i ®-îc thùc hiÖn theo nguyªn lý tõ ®¬n gi¶n ®Õn phøc t¹p, tõ gÇn ®Õn xa, tõ n¾m tri thøc ®Õn rÌn luyÖn kü n¨ng, kü x¶o, tõ vËn dông tri thøc trong nh÷ng t×nh huèng ®· häc ®Õn vËn dông tri thøc vµo nh÷ng t×nh huèng míi. Nhµ s- ph¹m ph¶i biÕt th-êng xuyªn theo dâi tiÕn tr×nh lÜnh héi cña häc sinh ®Ó kÞp thêi cã biÖn ph¸p ®iÒu chØnh ho¹t ®éng cña b¶n th©n còng nh- cña häc sinh mµ nhÊt lµ c¸c t¸c ®éng båi d-ìng häc sinh giái vµ gióp c¸c em yÕu, kÐm. CÇn c¸ thÓ ho¸ viÖc d¹y häc. §ã lµ biÖn ph¸p c¬ b¶n dïng ®Ó tæ chøc hÖ thèng nh÷ng t¸c ®éng gióp ®ì riªng cho tõng lo¹i ®èi t-îng häc sinh, thËm chÝ tõng häc sinh. 3.4.3. Thùc hiÖn c¸c nguyªn t¾c d¹y häc trong d¹y nghÒ a) Thùc hiÖn ®óng C¸c nguyªn t¾c d¹y häc biÓu hiÖn mét hÖ thèng c¸c luËn ®iÓm cña lý luËn d¹y häc cã sù liªn quan mËt thiÕt vµ thèng nhÊt víi nhau cïng cã t¸c dông chØ dÉn, chi phèi, ®iÒu chØnh, ®iÒu khiÓn viÖc thùc hiÖn toµn bé c¸c nhiÖm vô cña QTDH. Trong khi thùc hiÖn c¸c t¸c ®éng s- ph¹m cña m×nh, GV ph¶i biÕt qu¸n triÖt cïng mét lóc toµn bé c¸c nguyªn t¾c d¹y häc ®Ó tiÕn hµnh tæ chøc QTDH ®¹t ®Õn kÕt qu¶ thËt sù. b) Thùc hiÖn linh ho¹t 119 C¸c nhµ s- ph¹m tuú theo tÝnh chÊt, néi dung vµ ®Æc ®iÓm cña c¸c lo¹i c«ng viÖc gi¸o dôc - ®µo t¹o, tÝnh chÊt cña c¸c bµi häc, ®Æc ®iÓm cña häc sinh mµ tiÕn hµnh vËn dông chóng sao cho linh ho¹t ®Ó n©ng cao chÊt l-îng d¹y häc. Toµn bé hÖ thèng c¸c nguyªn t¾c d¹y häc trªn ®©y ®Òu cã ý nghÜa chñ ®¹o, cã t¸c ®éng vµ ¶nh h-ëng trùc tiÕp tíi tiÕn tr×nh thùc hiÖn nhiÖm vô cña mçi bµi lªn líp, mçi kh©u cña qu¸ tr×nh d¹y häc. Nh-ng tuú theo nh÷ng ®Æc ®iÓm cô thÓ ë mçi kh©u, mçi bµi lªn líp mµ cã thÓ cã mét hay mét sè nguyªn t¾c nµo ®ã gi÷ vai trß chñ ®¹o. c) Tïy thuéc vµo ®iÒu kiÖn, ph-¬ng tiÖn ViÖc vËn dông c¸c nguyªn t¾c d¹y häc cã ®-îc hiÖu qu¶ hay kh«ng lµ hoµn toµn phô thuéc vµo tr×nh ®é cña gi¸o viªn còng nh- vµo nhiÒu ®iÒu kiÖn kh¸ch quan nh- c¬ së vËt chÊt - tr-êng së - trang thiÕt bÞ - ph-¬ng tiÖn kü thuËt, ®Æc ®iÓm t©m - sinh lý cña thÇy - trß, tÝnh chÊt cña nhãm - tËp thÓ líp häc, néi dung cña c¸c hiÖn t-îng t©m lý - x· héi trong nhµ tr-êng. 3.5. Ph-¬ng ph¸p d¹y häc 3.5.1. Kh¸i niÖm a) Kh¸i niÖm chung Ph-¬ng ph¸p theo tiÕng Hy L¹p lµ Methodos, nã cã nghÜa lµ con ®-êng, c¸ch thøc, thñ thuËt hµnh ®éng ®Ó ®¹t tíi môc tiªu ®Ò ra. Cã lo¹i ph-¬ng ph¸p nhËn biÕt thÕ giíi vµ ph-¬ng ph¸p c¶i biÕn thÕ giíi g¾n liÒn víi nh÷ng kü n¨ng, c¸ch thøc, ph-¬ng tiÖn thùc hiÖn ho¹t ®éng. Trong khi thùc hiÖn nhiÖm vô cña c¸c ho¹t ®éng, con ng-êi tiÕn hµnh sö dông nh÷ng thñ thuËt, c¸ch thøc, nh÷ng con ®-êng nh»m ®¹t tíi môc ®Ých nhÊt ®Þnh cho hµnh ®éng. Víi ý nghÜa ®ã, ph-¬ng ph¸p ®-îc hiÓu lµ toµn bé nh÷ng c¸ch thøc, con ®-êng vµ thñ thuËt mµ con ng-êi dïng khi thùc thi hµnh ®éng nh»m ®¹t tíi môc ®Ých nhÊt ®Þnh. §iÒu kiÖn cña viÖc thùc hiÖn ph-¬ng ph¸p bao gåm c¸c nh©n tè chñ quan vµ kh¸ch quan. VÒ mÆt kh¸ch quan cã nh÷ng quy luËt chi phèi sù vËn ®éng vµ ph¸t triÓn cña ®èi t-îng - kh¸ch thÓ ®· ®-îc con ng-êi - chñ thÓ nhËn thøc. VÒ mÆt chñ quan, cã nh÷ng con ®-êng, thñ thuËt, c¸ch thøc n¶y sinh ra trªn c¬ së cña quy luËt kh¸ch quan ®· ®-îc con ng-êi sö dông ®Ó nghiªn cøu còng nh- lµm biÕn ®æi ®èi t-îng. §Ó ®¹t ®-îc môc ®Ých ®Æt ra, con ng-êi ph¶i tiÕn hµnh thùc hiÖn nh÷ng hµnh ®éng nhÊt ®Þnh. Ph-¬ng ph¸p ®-îc biÓu hiÖn ë tæ hîp nh÷ng hµnh ®éng tù gi¸c, liªn tiÕp cña con ng-êi khi t¸c ®éng vµo ®èi t-îng - kh¸ch thÓ th«ng qua viÖc sö dông c¸c ph-¬ng tiÖn - trang thiÕt bÞ - kü thuËt ®å dïng nhÊt ®Þnh nh»m ®¹t tíi môc ®Ých ®· dù kiÕn tr-íc. Tiªu chuÈn ®Ó ®¸nh gi¸ tÝnh chÊt cña ph-¬ng ph¸p lµ sù hiÓu biÕt s©u s¾c, ch©n thùc vÒ ®èi t-îng, sù ®óng ®¾n trong khi 120 thùc hiÖn hµnh ®éng, tÝnh c¬ ®éng cña t- duy, kh¶ n¨ng t-ëng t-îng phong phó - s¸t hîp cña chñ thÓ. Sù hiÓu biÕt ch©n thùc vÒ ®èi t-îng cña chñ thÓ cã t¸c dông lµm c¬ së t©m lý cho viÖc thùc hiÖn ®-îc hµnh ®éng ®óng víi ®èi t-îng. Hai yÕu tè nµy lu«n cã sù liªn quan vµ t-¬ng hç lÉn nhau. Ng-êi ta chØ cã thÓ cã hµnh ®éng ®óng ph-¬ng ph¸p khi ®· cã mét biÓu t-îng ch©n thùc vÒ ®èi t-îng hoÆc ®· hiÓu vµ ý thøc râ môc ®Ých ®· ®Æt ra cho hµnh ®éng. Mçi lÜnh vùc ho¹t ®éng ®Òu cã ®èi t-îng vµ néi dung kh¸c nhau nªn ®ßi hái chñ thÓ ph¶i cã sù nç lùc t- duy ®Ó t×m kiÕm ph-¬ng ph¸p thùc hiÖn hµnh ®éng sao cho thÝch hîp víi yªu cÇu cña ®èi t-îng. Ph-¬ng ph¸p bao giê còng ®-îc chñ thÓ tiÕn hµnh x©y dùng trªn c¬ së nh÷ng hiÓu biÕt s©u s¾c vÒ ®èi t-îng còng nh- ph-¬ng thøc ®¹t tíi môc ®Ých. Hay cã thÓ nãi c¸ch kh¸c, viÖc tiÕn hµnh t¸c ®éng vµo ®èi t-îng nµo th× chñ thÓ ph¶i cã ph-¬ng ph¸p Êy. Kh«ng bao giê cã ®-îc ph-¬ng ph¸p v¹n n¨ng cho viÖc t¸c ®éng vµo mäi ®èi t-îng. Ph-¬ng ph¸p d¹y häc ®-îc c¸c nhµ gi¸o dôc häc tiÕn hµnh x©y dùng khi dùa trªn ®Æc ®iÓm cña qu¸ tr×nh d¹y häc. Ph-¬ng ph¸p d¹y häc ®-îc coi lµ mét thµnh tè cña qu¸ tr×nh d¹y häc. Toµn bé nh÷ng thñ thuËt, c¸ch thøc, con ®-êng mµ chñ thÓ tiÕn hµnh vËn dông vµ thùc hiÖn trong qu¸ tr×nh d¹y häc ®-îc gäi lµ ph-¬ng ph¸p d¹y häc. D-íi ®©y lµ mét sè quan ®iÓm mµ ng-êi ta cã thÓ nh×n nhËn vÒ PPDH theo nh÷ng c¸ch nh×n nhËn kh¸c nhau nh-: 1) Ph-¬ng ph¸p d¹y häc biÓu hiÖn nh- lµ nh÷ng c¸ch thøc ho¹t ®éng t-¬ng t¸c ®-îc ®iÒu chØnh cña gi¸o viªn vµ häc sinh h-íng vµo gi¶i quyÕt hÖ thèng c¸c nhiÖm vô gi¸o d-ìng, gi¸o dôc vµ ph¸t triÓn trong qu¸ tr×nh d¹y häc. 2) Ph-¬ng ph¸p d¹y häc ®-îc coi lµ con ®-êng chÝnh yÕu, c¸ch thøc lµm viÖc phèi hîp thèng nhÊt cña thÇy vµ trß, trong ®ã thÇy truyÒn ®¹t néi dung gi¸o dôc ®Ó trªn c¬ së ®ã vµ th«ng qua ®ã mµ chØ ®¹o sù häc tËp cña trß, cßn trß th× lÜnh héi vµ tù chØ ®¹o sù häc tËp cña b¶n th©n ®Ó cuèi cïng ®¹t tíi môc ®Ých d¹y häc. 3) Ph-¬ng ph¸p d¹y häc ®-îc coi lµ tæng hîp c¸c c¸ch thøc lµm viÖc phèi hîp thèng nhÊt cña thÇy vµ trß mµ trong ®ã thÇy ®ãng vai trß chñ ®¹o, trß ®ãng vai trß tÝch cùc, chñ ®éng nh»m thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô d¹y häc. Nh- vËy, PPDH bao gåm c¶ ph-¬ng ph¸p d¹y vµ ph-¬ng ph¸p häc. Ph-¬ng ph¸p d¹y biÓu hiÖn nh÷ng c¸ch thøc mµ gi¸o viªn dïng ®Ó tr×nh bµy tri thøc, rÌn luyÖn kü n¨ng, gi¸o dôc th¸i ®é, tæ chøc kiÓm tra ho¹t ®éng nhËn thøc vµ thùc tiÔn cña häc sinh nh»m ®¹t ®-îc c¸c nhiÖm vô d¹y häc. Ph-¬ng ph¸p häc biÓu hiÖn toµn bé nh÷ng c¸ch tiÕp thu, tù tæ chøc rÌn luyÖn, tù kiÓm tra ho¹t ®éng nhËn thøc vµ hµnh ®éng - quan hÖ trong thùc tiÔn cña häc sinh nh»m ®¹t ®-îc c¸c nhiÖm vô d¹y häc. Còng cã thÓ 121 nãi r»ng ph-¬ng ph¸p häc chÝnh lµ sù biÓu hiÖn cña c¸c c¸ch thøc tù thiÕt kÕ vµ thi c«ng qu¸ tr×nh häc tËp cña ng-êi häc sinh nh»m ®¹t ®-îc c¸c nhiÖm vô häc nghÒ, häc ph-¬ng ph¸p, häc th¸i ®é, ®¹o ®øc nghÒ nghiÖp. Nh×n chung, c¸c t- t-ëng nµy ®· nªu lªn mét c¸ch kh¸i qu¸t vÒ kh¸i niÖm PPDH víi nh÷ng dÊu hiÖu ®Æc tr-ng cña nã. MÆc dï cã nhiÒu quan ®iÓm vµ c¸ch hiÓu kh¸c nhau vÒ PPDH nh-ng c¸c t¸c gi¶ ®Òu ®· thõa nhËn r»ng PPDH cã nh÷ng dÊu hiÖu ®Æc tr-ng c¬ b¶n nh- sau: - PPDH ph¶n ¸nh h×nh thøc vËn ®éng cña néi dung d¹y häc. - PPDH ph¶n ¸nh sù vËn ®éng cña qu¸ tr×nh nhËn thøc cña häc sinh nh»m ®¹t ®-îc môc tiªu häc tËp. - PPDH ph¶n ¸nh c¸ch thøc ho¹t ®éng, sù t-¬ng t¸c, sù trao ®æi th«ng tin d¹y häc gi÷a t¸c ®éng truyÒn ®¹t cña thÇy vµ lÜnh héi cña trß. - PPDH ph¶n ¸nh c¸ch thøc tæ chøc, ®iÒu khiÓn ho¹t ®éng nhËn thøc cña thÇy nh- tiÕn hµnh kÝch thÝch vµ x©y dùng ®éng c¬, tæ chøc c¸c ho¹t ®éng nhËn thøc vµ kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ nhËn thøc cña HS còng nh- ph¶n ¸nh ®-îc c¸ch thøc tù tæ chøc, tù ®iÒu khiÓn, tù kiÓm tra - ®¸nh gi¸ cña häc sinh. - PPDH do môc tiªu, néi dung d¹y häc quy ®Þnh vµ cã mèi quan hÖ biÖn chøng víi ph-¬ng tiÖn, ®iÒu kiÖn, h×nh thøc tæ chøc vµ m«i tr-êng d¹y häc. Tõ nh÷ng ph©n tÝch trªn, ta cã thÓ cho r»ng ph-¬ng ph¸p d¹y häc lµ tæ hîp nh÷ng c¸ch thøc ho¹t ®éng cña gi¸o viªn vµ häc sinh mµ trong ®ã, PP d¹y gi÷ vai trß tæ chøc, chØ ®¹o, ph-¬ng ph¸p häc gi÷ vai trß tÝch cùc, tù chØ ®¹o nh»m thùc hiÖn ®-îc môc tiªu d¹y häc. b) §Æc ®iÓm 1) PPDH lµ c¸ch thøc ho¹t ®éng cïng nhau cña gi¸o viªn vµ häc sinh Ph-¬ng ph¸p d¹y häc lµ toµn bé nh÷ng c¸ch thøc, thñ thuËt, con ®-êng thùc hiÖn nh÷ng t¸c ®éng cña hai chñ thÓ. Ph-¬ng ph¸p d¹y cã chøc n¨ng truyÒn thô vµ chØ ®¹o ho¹t ®éng häc. Ph-¬ng ph¸p häc cã chøc n¨ng tiÕp thu vµ tù chØ ®¹o ho¹t ®éng häc. Ph-¬ng ph¸p d¹y gi÷ vai trß chØ ®¹o, tæ chøc vµ ®iÒu khiÓn ph-¬ng ph¸p. Nã ®-îc coi nh- lµ mÉu, m« h×nh cña ph-¬ng ph¸p häc. 2) PPDH mang dÊu Ên chñ quan Ph-¬ng ph¸p d¹y häc biÓu hiÖn nh- lµ c¸ch thøc lµm viÖc cña chñ thÓ d¹y còng nh- chñ thÓ häc nªn mang dÊu Ên chñ quan. Nã thÓ hiÖn ë c¶ ph-¬ng ph¸p d¹y vµ ph-¬ng ph¸p häc. Mäi sù biÓu hiÖn thao t¸c s- ph¹m khi sö dông ph-¬ng ph¸p d¹y cña gi¸o viªn ®Òu mang tÝnh khoa häc trong néi dung, kü thuËt trong thao t¸c, nghÖ thuËt trong thÓ hiÖn. 122 Ph-¬ng ph¸p häc ®-îc biÓu hiÖn qua qu¸ tr×nh thùc hiÖn thao t¸c nhËn thøc ®éc ®¸o cña häc sinh. Nã võa cã nÐt chung võa cã nÐt riªng khi thùc hiÖn thao t¸c cña tõng c¸ nh©n. Ph-¬ng ph¸p häc cã chøc n¨ng lÜnh héi, tù chØ ®¹o qu¸ tr×nh tiÕp cËn ®èi t-îng ®Ó chiÕm lÜnh nã. Ph-¬ng ph¸p häc ®-îc hiÓu lµ ph-¬ng ph¸p mµ ng-êi häc dïng ®Ó tiÕp thu th«ng tin, xö lý th«ng tin vµ vËn dông th«ng tin ®Ó gi¶i quyÕt nhiÖm vô häc tËp. 3) PPDH lu«n g¾n chÆt víi môc tiªu vµ néi dung d¹y häc Trong khi gi¶i quyÕt nhiÖm vô d¹y häc, c¸c thao t¸c s- ph¹m biÓu hiÖn ®-îc sù thèng nhÊt gi÷a môc tiªu, néi dung vµ ph-¬ng ph¸p. Néi dung d¹y häc nh- thÕ nµo th× nã ®ßi hái chñ thÓ cÇn cã ph-¬ng ph¸p t-¬ng øng. Ph-¬ng ph¸p lµ h×nh thøc vËn ®éng cña néi dung. Ph-¬ng ph¸p d¹y häc ®-îc coi lµ hîp kim cña ph-¬ng ph¸p khoa häc vµ ph-¬ng ph¸p s- ph¹m, thÓ hiÖn l«gic cña khoa häc vµ l«gic s- ph¹m. 4) PPDH cã quan hÖ chÆt chÏ víi ph-¬ng tiÖn, thiÕt bÞ vµ ®å dïng d¹y häc Ph-¬ng ph¸p d¹y häc biÓu hiÖn c¸ch thøc mµ chñ thÓ tiÕn hµnh sö dông c¸c ph-¬ng tiÖn, thiÕt bÞ ®Ó t¸c ®éng tíi ®èi t-îng d¹y häc nh»m lµm cho häc sinh tiÕp thu, lÜnh héi ®-îc kh¸i niÖm. V× vËy, khi ng-êi ta nãi ®Õn ph-¬ng ph¸p d¹y häc th× còng cã nghÜa nãi tíi c¸ch thøc mµ chñ thÓ tiÕn hµnh sö dông ph-¬ng tiÖn, trang thiÕt bÞ, ®å dïng, ph-¬ng tiÖn nghe - nh×n, ph-¬ng tiÖn kü thuËt d¹y häc nh- thÕ nµo ®Ó ®¹t ®-îc môc tiªu d¹y häc. 5) PPDH biÓu hiÖn mét hÖ thèng c¸c thao t¸c d¹y häc hîp lý cña chñ thÓ Gi¸o viªn trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn bµi gi¶ng ph¶i kÕt hîp khÐo lÐo c¸c thao t¸c kh¸c nhau nh- d¸ng ®i, ng«n ng÷, cö chØ, thao t¸c víi ph-¬ng tiÖn, thiÕt bÞ d¹y häc. Cã nh- vËy, hä míi cã thÓ g©y ra nh÷ng t¸c ®éng m¹nh ®Õn nhËn thøc vµ t×nh c¶m cña häc sinh. Mçi bµi d¹y, gi¸o viªn sö dông phèi hîp nhiÒu ph-¬ng ph¸p, nhiÒu thao t¸c s- ph¹m hîp lý ®Ó tæ chøc ho¹t ®éng nhËn thøc cña häc sinh. Nh- vËy, nh÷ng hiÓu biÕt vÒ ph-¬ng ph¸p d¹y häc thuéc lo¹i tri thøc c«ng cô cña ho¹t ®éng s- ph¹m. Nã nãi lªn h-íng gi¶i quyÕt, c¸ch gi¶i quyÕt, thuËt gi¶i quyÕt c¸c nhiÖm vô d¹y häc cô thÓ cña ng-êi gi¸o viªn. Do vËy, khi nhËn thøc vÒ ph-¬ng ph¸p d¹y häc nã cÇn ph¶i ®-îc ng-êi gi¸o viªn xem xÐt nh- lµ mét chØnh thÓ bao gåm c¶ nh÷ng vÊn ®Ò cã tÝnh chÊt ph-¬ng ph¸p luËn, c¶ ph-¬ng ph¸p cô thÓ víi nh÷ng biÖn ph¸p vµ gi¶i ph¸p, c¶ kü thuËt thùc hiÖn víi c¸c ph-¬ng tiÖn, ®iÒu kiÖn thÝch hîp. 3.5.2. C¸c ph-¬ng ph¸p d¹y häc a) Nhãm ph-¬ng ph¸p d¹y häc sö dông ng«n ng÷ PPDH dïng lêi lµ nhãm ph-¬ng ph¸p mµ ng-êi gi¸o viªn sö dông lêi nãi vµ ch÷ viÕt ®Ó truyÒn ®¹t, tiÕp nhËn, xö lý vµ l-u tr÷ th«ng tin trong d¹y häc. Nã bao gåm ph-¬ng 123 ph¸p thuyÕt tr×nh víi gi¶ng thuËt, gi¶ng gi¶i vµ gi¶ng diÔn, ph-¬ng ph¸p ®µm tho¹i víi gîi më, kiÓm tra vµ vÊn ®¸p tæng kÕt, ph-¬ng ph¸p sö dông gi¸o tr×nh vµ tµi liÖu tham kh¶o. 1) Ph-¬ng ph¸p thuyÕt tr×nh ThuyÕt tr×nh lµ ph-¬ng ph¸p mµ gi¸o viªn dïng lêi nãi ®Ó tr×nh bµy, gi¶i thÝch, minh häa, m« t¶, lý gi¶i néi dung bµi häc mét c¸ch chi tiÕt, dÔ hiÓu cho häc sinh. Trong thuyÕt tr×nh, GV th«ng b¸o néi dung d¹y häc qua lêi gi¶ng, HS tiÕn hµnh lÜnh héi tri thøc b»ng nghe vµ t¸i hiÖn; GV thùc hiÖn t¸c ®éng vµo ®èi t-îng, ®iÒu khiÓn luång th«ng tin ®Õn häc sinh, HS ch¨m chó nghe, nh×n, suy nghÜ vµ hµnh ®éng theo ®Þnh h-íng cña thÇy. TÝnh chÊt cña ph-¬ng ph¸p thuyÕt tr×nh ®-îc thÓ hiÖn qua c¸c ý cña s¬ ®å sau: Th«ng th-êng, c¸ch mµ ng-êi gi¸o viªn sö dông thuyÕt tr×nh ®Ó tr×nh bµy néi dung bµi gi¶ng míi ®Òu qua ba b-íc ®Æt vÊn ®Ò, gi¶i quyÕt vÊn ®Ò vµ kÕt luËn theo c¸c ý nh- sau: - §Æt vÊn ®Ò. §©y lµ b-íc ®Çu tiªn cña bµi häc míi nªn rÊt quan träng. §Ó ®Þnh h-íng t- duy cña HS vµo ho¹t ®éng häc, gi¸o viªn th-êng nªu vÊn ®Ò theo c¸ch tæ chøc t×nh huèng vµ ®-a ra hÖ thèng c©u hái nªu vÊn ®Ò. §iÒu ®ã cã t¸c dông g©y chó ý, t¹o høng thó vµ tËp trung t- t-ëng cho HS. KÕt thóc b-íc nµy, vÊn ®Ò nghiªn cøu ®· ®-îc gi¸o viªn tr×nh bµy râ rµng vµ cô thÓ. - Gi¶i quyÕt vÊn ®Ò. Gi¸o viªn cã thÓ tr×nh bµy c¸ch gi¶i quyÕt vÊn ®Ò ®· ®-îc ®Æt ra theo hai ph-¬ng ph¸p l«gic lµ quy n¹p vµ diÔn dÞch hoÆc kÕt hîp c¶ hai. Dïng ph-¬ng ph¸p quy n¹p khi gi¸o viªn sö dông h×nh thøc suy luËn ®i tõ c¸i riªng ®Õn c¸i chung, tõ c¸i cô thÓ - ®¬n gi¶n nhÊt ®Õn c¸i tæng qu¸t. NÕu ®i tõ tÊt c¶ c¸c c¸i riªng ®Õn c¸i chung ta cã quy n¹p hoµn toµn cßn ®i tõ mét sè c¸i riªng ®Õn c¸i chung ta cã quy n¹p kh«ng hoµn toµn. Quy n¹p kh«ng hoµn toµn lµ mét trong c¸c h×nh thøc suy luËn phæ biÕn ®-îc sö dông trong nghiªn cøu. NÕu ®i theo con ®-êng quy n¹p, gi¸o viªn sÏ ®i th¼ng vµo ph©n tÝch vÊn ®Ò ®Ó cuèi cïng rót ra kÕt luËn. Con ®-êng quy n¹p, kh¸i qu¸t ho¸ nµy cã t¸c Tµi liÖu häc tËp Häc sinh Gi¸o viªn 124 dông t-¬ng ®èi tÝch cùc ®èi víi sù ph¸t triÓn t- duy cña HS. Dïng ph-¬ng ph¸p diÔn dÞch khi gi¸o viªn sö dông h×nh thøc suy luËn ®i tõ c¸i chung ®Õn c¸i riªng biÖt, cô thÓ trong thùc tiÔn. Më ®Çu, gi¸o viªn nªu lªn mét kÕt luËn s¬ bé hoÆc mét nguyªn lý chung nµo ®ã råi lÇn l-ît ph©n tÝch, gi¶ng gi¶i ®Ó chøng minh cho kÕt luËn ®ã; - KÕt luËn. Gi¸o viªn ®-a ra kÕt luËn b»ng nh÷ng th«ng tin chung, kh¸i qu¸t nh÷ng thuéc tÝnh b¶n chÊt, chÝnh x¸c nhÊt ®-îc kh¸i qu¸t ho¸ cao, sau ®ã chØ ra lÜnh vùc, ph¹m vi ¸p dông cña vÊn ®Ò lý thuyÕt võa nghiªn cøu vµo thùc tÕ vµ nghÒ nghiÖp. Trong d¹y häc cã c¸c h×nh thøc thuyÕt tr×nh nh-: - Gi¶ng thuËt. GV sö dông ng«n ng÷ ®Ó trÇn thuËt vµ m« t¶ vÒ ®èi t-îng - hiÖn t-îng theo mét néi dung nhÊt ®Þnh cña bµi häc. - Gi¶ng gi¶i. GV sö dông c¸c luËn cø, luËn chøng ®Ó chøng minh cho c¸c ®Þnh lý, c«ng thøc mµ néi dung bµi gi¶ng yªu cÇu ph¶i thùc hiÖn. - Gi¶ng diÔn. GV tr×nh bµy mét vÊn ®Ò hoµn chØnh, cã tÝnh phøc t¹p vµ kh¸i qu¸t vÒ néi dung d¹y häc trong mét thêi gian x¸c ®Þnh. ThuyÕt tr×nh cã -u, nh-îc ®iÓm sau: + ¦u ®iÓm: gi¸o viªn cã thÓ tr×nh bµy c¸c ®¬n vÞ tri thøc cña bµi häc mét c¸ch hoµn chØnh, cã hÖ thèng lµm cho häc sinh dÔ theo dâi vµ ghi chÐp néi dung d¹y häc mét c¸ch khoa häc; Cã sù tiÕp xóc trùc tiÕp vµ ng«n ng÷ cña GV cã ¶nh h-ëng, t¸c ®éng m¹nh tíi t- t-ëng, t×nh c¶m cña häc sinh. + Nh-îc ®iÓm: d¹y häc th-êng diÔn ra mét chiÒu dÔ lµm cho häc sinh bÞ thô ®éng, mÖt mái; GV kh«ng cã ®-îc ®iÒu kiÖn ®Ó chó ý ®Çy ®ñ ®Õn tr×nh ®é nhËn thøc còng nh- kh«ng thÓ kiÓm tra ®Çy ®ñ sù lÜnh héi cña häc sinh. - ThuyÕt tr×nh th-êng ®-îc sö dông trong d¹y häc c¶ lý thuyÕt lÉn thùc hµnh nghÒ nªn trong d¹y häc, GV cÇn biÕt ph¸t huy -u ®iÓm vµ h¹n chÕ nh-îc ®iÓm cña nã. §Ó ph¸t huy hÕt ®-îc -u ®iÓm vµ lµm h¹n chÕ tèi ®a nh-îc ®iÓm cña thuyÕt tr×nh, gi¸o viªn cÇn thùc hiÖn thao t¸c s- ph¹m tu©n thñ mét sè yªu cÇu t©m lý - gi¸o dôc nh- sau: + §¶m b¶o tÝnh khoa häc vµ tuÇn tù l«gÝc cña vÊn ®Ò tr×nh bµy. + Ng«n ng÷ cña gi¸o viªn ph¶i trong s¸ng, cã tÝnh diÔn c¶m, t¹o ra ®-îc tÝnh hÊp dÉn cña vÊn ®Ò cÇn tr×nh bµy. + BiÕt thu hót ®-îc sù chó ý cña häc sinh vµo bµi gi¶ng ®ång thêi, ®¶m b¶o cho häc sinh cã thÓ ghi chÐp ®-îc néi dung thuyÕt tr×nh cña GV. + BiÕt kÕt hîp thµnh thôc ph-¬ng ph¸p thuyÕt tr×nh víi c¸c ph-¬ng ph¸p kh¸c nh- thuyÕt tr×nh kÕt hîp víi nªu vÊn ®Ò, thuyÕt tr×nh kÕt hîp víi tr×nh bµy trùc quan, thuyÕt tr×nh kÕt hîp víi tæ chøc ho¹t ®éng cña c¸ nh©n vµ nhãm. 125 2) Ph-¬ng ph¸p ®µm tho¹i - §µm tho¹i lµ ph-¬ng ph¸p mµ GV ®Æt ra hÖ thèng c©u hái gióp cho häc sinh biÕt c¸ch suy nghÜ ®óng ®Ó cã thÓ lµm s¸ng tá nh÷ng vÊn ®Ò míi, t×m ra nh÷ng tri thøc míi, tæng kÕt vµ «n tËp nh÷ng vÊn ®Ò ®· lÜnh héi. - Cã c¸c lo¹i ®µm tho¹i sau: + §µm tho¹i gîi më. Khi gi¶ng bµi, GV ®Æt c©u hái vµ dÉn d¾t HS suy nghÜ ®Ó rót ra ®-îc tri thøc míi. §Æc ®iÓm næi bËt cña ®µm tho¹i gîi më lµ gi¸o viªn x©y dùng hÖ thèng c©u hái võa cã tÝnh chÊt ®Þnh h-íng võa cã tÝnh chÊt thóc ®Èy sù vËn hµnh cña c¸c c¬ chÕ t- duy cña häc sinh ®i theo mét h-íng l«gic, hîp lý. Nã cã t¸c dông kÝch thÝch tÝnh tÝch cùc t×m tßi, trÝ tß mß khoa häc, ®Þnh h-íng cho viÖc thùc hiÖn ®óng c¸c thao - ®éng t¸c - cö ®éng trong häc nghÒ cña häc sinh. + §µm tho¹i cñng cè. GV ®Æt c©u hái ®Ó HS tù tiÕn hµnh hÖ thèng hãa kiÕn thøc nh»m n¾m v÷ng tri thøc, më réng vµ vËn dông tri thøc ®· lÜnh héi. + §µm tho¹i tæng kÕt. GV ®Æt ra c©u hái ®Ó dÉn d¾t HS tiÕn hµnh hÖ thèng ho¸ vµ kh¸i qu¸t ho¸ tri thøc ®· lÜnh héi. Dïng vÊn ®¸p tæng kÕt cã t¸c dông kh¾c phôc ®-îc tÝnh chÊt rêi r¹c cña tri thøc mµ häc sinh ®· lÜnh héi. + §µm tho¹i kiÓm tra. C©u hái ®-îc ®Æt ra nh»m môc ®Ých kiÓm tra, ®¸nh gi¸ tr×nh ®é n¾m v÷ng tri thøc, kü n¨ng mµ häc sinh ®· lÜnh héi ®-îc trong qu¸ tr×nh d¹y häc. - Cã c¸c c¸ch ®µm tho¹i sau: + Gi¸o viªn ®Æt ra hÖ thèng c©u hái riªng rÏ råi chØ ®Þnh häc sinh tr¶ lêi. Mçi häc sinh tr¶ lêi mét c©u, nguån th«ng tin mµ gi¸o viªn dïng ®Ó xö lý lµ tæ hîp c¸c c©u hái cïng víi c©u tr¶ lêi cña häc sinh. Cã thÓ kh¸i qu¸t c¸ch ®µm tho¹i nµy b»ng s¬ ®å sau: h1 Gi¸o viªn Häc sinh 1 Häc sinh 2 Häc sinh 3 + Gi¸o viªn ®Æt c©u hái chÝnh cho c¶ líp, tõng häc sinh suy nghÜ tr¶ lêi. C©u hái nµy th-êng lµ c©u hái chÝnh kÌm theo nh÷ng gîi ý, nh÷ng h-íng dÉn cã liªn quan ®Õn c©u hái chÝnh. Gi¸o viªn h-íng dÉn häc sinh tr¶ lêi tõng bé phËn cña c©u hái, th«ng tin mµ ng-êi sau ®-a ra cã t¸c dông bæ sung vµ hoµn thiÖn cho c¸ch gi¶i quyÕt cña ng-êi tr-íc. Qu¸ tr×nh cø tuÇn tù nh- vËy cho ®Õn khi gi¸o viªn thÊy c©u tr¶ lêi lµ ®óng. Cã thÓ kh¸i qu¸t c¸ch ®µm tho¹i nµy b»ng s¬ ®å sau: h3 h2 ®1 ®3 ®2 126 hc Gi¸o viªn Häc sinh 1 Häc sinh 2 Häc sinh 3 + Gi¸o viªn nªu ra t×nh huèng, häc sinh trao ®æi b»ng c¸ch hái - ®¸p lÉn nhau ®Ó ®i ®Õn viÖc n¾m v÷ng néi dung d¹y häc. Gi¸o viªn nªu c©u hái chÝnh kÌm theo nh÷ng gîi ý nh»m t¹o ra t×nh huèng ®Ó häc sinh suy nghÜ mµ t×m ra c¸ch tr¶ lêi. Trong mét sè tr-êng hîp, gi¸o viªn nªu ra nh÷ng c©u hái gîi ý phï hîp ®Ó gióp häc sinh tù suy nghÜ mµ t×m ra ®-îc kÕt luËn Tuy nhiªn, th-êng kÕt luËn mµ häc sinh t×m ra ®-îc cßn cã nh÷ng thiÕu sãt nhÊt ®Þnh, cÇn cã vai trß t- vÊn cña gi¸o viªn. Cã thÓ kh¸i qu¸t c¸ch ®µm tho¹i nµy mµ ë ®©y, mòi tªn  chØ ho¹t ®éng vµ g¹ch ngang - chØ giao tiÕp gi÷a thÇy víi trß, nhãm, tËp thÓ líp b»ng s¬ ®å sau: hc Gi¸o viªn Häc sinh 1 Häc sinh 2 Häc sinh 3 Trong d¹y häc, gi¸o viªn nªu c©u hái cã yªu cÇu häc sinh ph¶i nhí l¹i tri thøc cò, biÕt xö lý th«ng tin vµ øng dông th«ng tin. C©u hái yªu cÇu nhí l¹i th«ng tin mµ GV nªu ra nh»m kiÓm tra c¸c d÷ kiÖn ®-îc HS ghi nhí qua c¸c d¹ng nhÊt ®Þnh. ViÖc gi¸o viªn ®Æt c©u hái ph¶i cã t¸c dông nhanh chãng thu hót sù chó ý cña häc sinh vµo nhiÖm vô häc tËp vµ t¹o ra bÇu kh«ng khÝ häc tËp tÝch cùc. BiÕt sö dông hîp lý c¸c c©u hái trong d¹y häc lµ hÕt søc cÇn thiÕt ®èi víi ng-êi gi¸o viªn... Gi¸o viªn biÕt nªu ra ®-îc nh÷ng c©u hái hay lµ ®iÒu kh«ng dÔ dµng. ViÖc ng-êi gi¸o viªn biÕt chän ®óng thêi ®iÓm ®Ó hái, biÕt sö dông ng«n ng÷, cö chØ thÝch hîp khi ®¸p l¹i c©u tr¶ lêi cña häc sinh víi th¸i ®é x©y dùng, khÝch lÖ qu¶ lµ mét nghÖ thuËt. Khi lùa chän vµ diÔn ®¹t c©u hái, ng-êi gi¸o viªn cÇn tr¶ lêi râ ®-îc nh÷ng vÊn ®Ò sau: T¹i sao m×nh ph¶i hái vµ hái ®Ó lµm g×? LiÖu häc sinh cã ®ñ kinh nghiÖm vµ kiÕn thøc ®Ó tr¶ lêi kh«ng? TiÕn tr×nh thùc hiÖn nhiÖm vô cña bµi cã phô thuéc vµo c©u hái nµy kh«ng? Trong khi gi¶ng, gi¸o viªn nªn b¾t ®Çu b»ng c©u hái cô thÓ råi tiÕp tôc víi c¸c c©u hái réng h¬n theo trËt tù sau: Nªu c©u hái cho c¶ líp; Chê ®îi vµi gi©y ®¶m b¶o cho mäi ng-êi ®Òu hiÓu c©u hái, quan s¸t ph¶n øng cña HS; ChØ ®Þnh häc sinh tr¶ lêi; T×m kiÕm sù nhÊt trÝ cho nh÷ng c©u tr¶ lêi ®óng. - ¦u nh-îc ®iÓm cña ph-¬ng ph¸p ®µm tho¹i hc hc ®1 ®3 ®2 ®c 127 + ¦u ®iÓm: nã cã t¸c dông kÝch thÝch sù s¸ng t¹o cña HS, båi d-ìng kh¶ n¨ng diÔn ®¹t, t¹o ra kh«ng khÝ lµm viÖc s«i næi, gióp cho GV thu ®-îc tÝn hiÖu ng-îc tõ HS ®Ó ®iÒu chØnh QTDH. + Nh-îc ®iÓm: nÕu gi¸o viªn kh«ng biÕt sö dông, sö dông kh«ng ®óng - ®óng chç sÏ tèn thêi gian, dÔ biÕn thµnh ®èi tho¹i trùc tiÕp gi÷a HS vµ GV. VÊn ®¸p gîi më ®-îc gi¸o viªn sö dông ®«i khi kh«ng ®óng víi ý nghÜa ®Ých thùc cña nã. Ng-êi ta th-êng buéc häc sinh ph¶i tr¶ lêi m¸y mãc nh÷ng ®iÒu ®· häc - s½n cã nªn th-êng kh«ng ph¸t huy ®-îc tÝnh tÝch cùc suy nghÜ cña häc sinh. -Yªu cÇu s- ph¹m khi vËn dông ph-¬ng ph¸p ®µm tho¹i + Ph-¬ng ph¸p ®µm tho¹i kh«ng tån t¹i mét c¸ch biÖt lËp. Bµi häc kh«ng chØ tån t¹i toµn b»ng nh÷ng c©u hái mµ ®-îc sö dông kÕt hîp víi c¸c ph-¬ng ph¸p kh¸c. + Gi¸o viªn ph¶i biÕt chuÈn bÞ s½n c¸c c©u hái. BiÕt sö dông c©u hái më, biÕt nªu c©u hái dùa trªn c¸c møc ®é kiÕn thøc kh¸c nhau ®ßi hái häc sinh ph¶i tËp trung suy nghÜ, biÕt hái víi ng«n ng÷ râ rµng. GV ph¶i biÕt x©y dùng c©u hái chÝnh x¸c, cã néi dung râ rµng, n»m trong mét hÖ thèng, biÕt ®Æt c©u hái cho toµn líp. C¸c c©u hái ph¶i ®-îc GV s¾p xÕp mét c¸ch hîp lý mµ néi dung cña nã cã t¸c dông hÊp dÉn, l«i cuèn sù chó ý cña häc sinh vµo tiÕn tr×nh suy nghÜ cïng víi m×nh tõ ®Æt vÊn ®Ò ®Õn t×m c¸c con ®-êng vµ c¸ch thøc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò. + Khi hái, mçi lÇn GV chØ hái mét c©u, dµnh thêi gian cho häc sinh suy nghÜ. Khi häc sinh suy nghÜ xong vµ tr¶ lêi, GV ph¶i ch¨m chó l¾ng n

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfgiao_trinh_giao_duc_hoc_nghe_nghiep.pdf
Tài liệu liên quan